Jak wykorzystywać swoje mocne strony w pracy i w życiu

W 2011 roku Instytut Gallupa przebadał 65 000 pracowników na całym świecie. Wynik? Osoby, które codziennie korzystają ze swoich mocnych stron, są sześciokrotnie bardziej zaangażowane w pracę i trzy razy częściej oceniają jakość swojego życia jako doskonałą. Sześć razy. Nie o sześć procent. Sześć razy.

A mimo to większość z nas nie potrafi z marszu wymienić ani jednej własnej mocnej strony. Dlaczego?

Ślepota na własne atuty

Psychologowie mówią o ślepocie na mocne strony. Zjawisko jest przewrotne: to, w czym jesteś naturalnie dobry, wydaje Ci się tak oczywiste, że nie uznajesz tego za nic wyjątkowego.

Brzmi znajomo? Koleżanka podziwia, z jaką cierpliwością obsługujesz trudnych klientów. Ty wzruszasz ramionami: "Przecież to normalne". Dla Ciebie tak. Dla niej nie. Twoja cierpliwość (albo życzliwość, wytrwałość, poczucie humoru) jest prawdziwym atutem, tylko Ty jej nie widzisz, bo jest dla Ciebie jak powietrze. Naturalna i niewidoczna.

Robert Biswas-Diener, jeden z czołowych badaczy psychologii pozytywnej, opisał to zjawisko w książce The Strength Switch (2017). Zauważył, że ludzie rutynowo przeoczają swoje najsilniejsze cechy, a przyklejają się do słabości. Ćwiczymy to od dziecka. Przynosisz do domu świadectwo z czterema piątkami i jedną trójką. Na czym zatrzyma się wzrok rodziców? Na trójce.

Dlaczego sama wiedza nie wystarczy

Może masz już za sobą test mocnych stron charakteru. Przeczytałeś wynik, pokiwałeś głową i wróciłeś do swoich spraw. Ładny opis, zgadza się z tym, co o sobie czułeś, koniec tematu. To trochę tak, jakby dostać mapę skarbu i schować ją do szuflady.

Seligman, Steen, Park i Peterson (2005) przeprowadzili eksperyment, który pokazuje to jak w soczewce. Uczestnicy mieli przez tydzień codziennie wykorzystywać jedną z pięciu swoich kluczowych mocnych stron w nowy sposób. Jeden tydzień. Efekt: wzrost poziomu szczęścia i spadek objawów depresyjnych, które utrzymywały się przez pół roku. Grupa kontrolna, która swoje atuty tylko poznała, ale świadomie ich nie używała, nie odnotowała żadnej zmiany.

Wiedzieć, kim jesteś, to za mało. Trzeba tym żyć.

Mocne strony w pracy

W pracy spędzasz jedną trzecią życia. Jeśli nie korzystasz tam ze swoich atutów, jedziesz z zaciągniętym hamulcem ręcznym. Poruszasz się do przodu, ale opór jest ogromny, a zużycie zupełnie niepotrzebne.

Kreatywność

Nie musisz być projektantem ani artystą. Kreatywność da się wpleść w każdą rolę: zaproponuj nowy proces, znajdź nieoczywiste rozwiązanie problemu, spróbuj innego formatu prezentacji. Pytanie brzmi: "Jak można by to zrobić inaczej?"

Wytrwałość

Zgłoś się do projektu, którego wszyscy inni się pozbyli, bo był zbyt wymagający. Twoja zdolność przebijania się przez przeszkody ma największą wartość dokładnie tam, gdzie reszta odpuszcza. Uwaga: wytrwałość bez kierunku to zwykły upór.

Życzliwość

Zaproponuj, że wprowadzisz w zespół nową osobę. Napisz informację zwrotną, która jest szczera, a mimo to podnosi na duchu. Zauważ, kiedy ktoś potrzebuje pomocy, i zaoferuj ją bez oczekiwania czegokolwiek w zamian.

Krytyczny osąd

Bądź osobą, która na spotkaniach zadaje niewygodne pytania. Nie po to, żeby komplikować, tylko po to, żeby zespół nie podjął decyzji przedwcześnie. "Rozważyliśmy wariant B?" to zdanie, które wypowiada mało kto, a usłyszeć potrzebuje go każdy zespół.

Poczucie humoru

Rozładuj napiętą atmosferę. Nie czyimś kosztem, tylko tak, żeby spuścić powietrze i przypomnieć ludziom, że współpraca bywa też przyjemna. Zespół, który razem się śmieje, trzyma się lepiej niż zespół, który razem się tylko stresuje.

Mocne strony w relacjach

W bliskich relacjach atuty błyszczały od zawsze. Tyle że nigdy nie mówiliśmy o nich w ten sposób.

Weźmy parę, która jest razem od dziesięciu lat. On ma ciekawość jako kluczową mocną stronę, ona życzliwość. On nauczył się kierować swoją ciekawość na jej świat: pyta o pracę, o emocje, o szczegóły, które inny partner by pominął. Nie z obowiązku, tylko dlatego, że go to naprawdę wciąga. Ona używa życzliwości, żeby tworzyć przestrzeń bezpieczeństwa, w której on może być bezbronny bez obawy o odrzucenie. Żadne z nich nie nazywa tego pracą nad związkiem.

Nie musisz mieć tych samych mocnych stron co partner. Musisz świadomie używać swoich dla dobra związku.

Praktyczne wskazówki dla par

Sprawdźcie nawzajem swoje piątki kluczowych mocnych stron. Porozmawiajcie o tym, jak widać je w Waszej relacji.
Gdy pojawi się konflikt, spróbuj odpowiedzieć ze swojego atutu. Masz dystans? Skorzystaj z niego. Masz humor? Rozbrój moment. Cenisz sprawiedliwość? Szukaj kompromisu.
Mocne strony partnera nazywaj na głos. "Podziwiam, jak cierpliwie to rozegrałaś" działa mocniej niż ogólnikowe "jesteś super".

Mocne strony a rozwój osobisty

Większość programów rozwojowych kręci się wokół słabości. "Za mało dyscypliny? Mamy dla Ciebie kurs dyscypliny." Badania pokazują jednak, że skuteczniej jest budować na tym, w czym już jesteś dobry.

To nie znaczy, że masz ignorować swoje słabe strony. Chodzi o zmianę kolejności. Zamiast "Co muszę w sobie naprawić?" zapytaj: "Co mogę w sobie wzmocnić?"

Ćwiczenie na każdy dzień

Wybierz jedną ze swoich kluczowych mocnych stron. Codziennie użyj jej świadomie w nowy sposób. Jeden atut. Jedno nowe zastosowanie. Po tygodniu zrób bilans.

Przykłady:

Wdzięczność: w poniedziałek napisz do kogoś, komu zapomniałeś podziękować. We wtorek zacznij dzień od nazwania trzech konkretnych rzeczy, za które jesteś wdzięczny. W środę podziękuj barystce za coś konkretnego.
Ciekawość: tekst z dziedziny, o której nie masz zielonego pojęcia. Rozmowa z kolegą o jego pracy, prowadzona tak, jakbyś naprawdę chciał ją zrozumieć. Kuchnia kraju, którego nigdy nie próbowałeś.
Odwaga: powiedz na głos opinię, którą do tej pory trzymałeś dla siebie. Zareaguj, gdy widzisz niesprawiedliwość. Zagadaj do kogoś, do kogo bałeś się podejść.

Kiedy mocna strona wymyka się spod kontroli

Jest jeszcze pojęcie, o którym mówi się rzadziej: nadużywanie mocnych stron. Każdy atut ma swój cień. Za dużo wytrwałości zamienia się w upór. Nadmierna ostrożność w niezdecydowanie. Życzliwość bez granic w niezdolność do powiedzenia "nie".

Grant i Schwartz (2011) w pracy opublikowanej w Perspectives on Psychological Science pokazali, że zależność między mocnymi stronami a pozytywnymi efektami ma kształt odwróconej litery U. Do pewnego momentu więcej znaczy lepiej. Za tym punktem więcej zaczyna znaczyć gorzej.

Jeśli otoczenie regularnie zwraca Ci uwagę, że jesteś "zbyt szczery", "zbyt ufny" albo "zbyt ostrożny", zastanów się, czy Twój atut nie przekroczył swojego optimum. To nie jest powód, żeby go w sobie tłumić. Wystarczy nauczyć się regulować głośność zależnie od sytuacji.

Jak zacząć: trzy kroki

Żeby przenieść mocne strony z teorii do praktyki, nie potrzebujesz skomplikowanego planu. Wystarczą trzy ruchy:

Zidentyfikuj. Poznaj swoją piątkę kluczowych mocnych stron. Najlepiej zwalidowanym narzędziem do tego celu jest test mocnych stron charakteru VIA.
Tydzień obserwacji. Przez siedem dni wyłapuj momenty, w których naturalnie sięgasz po swoje atuty. Kiedy czujesz się "w swoim żywiole"? Co wtedy robisz?
Eksperymentuj. Codziennie znajdź jedno nowe zastosowanie dla kluczowej mocnej strony. Nie musi być wielkie. Małe, świadome działania się sumują.

Wiele osób latami pracuje nad swoimi słabościami i dziwi się, skąd bierze się to zmęczenie. A gdybyś spróbował odwrotnie? Oprzyj życie na tym, w czym jesteś naturalnie mocny, i zobacz, co się zmieni. Wynik może Cię zaskoczyć.