DISC styl S (Stałość): profil niezawodnego oparcia

W poniedziałek psuje się w biurze ekspres do kawy. We wtorek na zwolnienie idzie osoba, która do piątku miała oddać materiały. W środę klient przesuwa termin o trzy dni do przodu. Wszystkie trzy sprawy ostatecznie załatwia jeden i ten sam człowiek, a nikt się o tym nie dowiaduje, bo nie powiedział o tym ani słowa.

Za pół roku rozdawane są awanse. O nim nikt nie pomyśli.

Tak z zewnątrz wygląda styl S, czyli stałość. Z czterech stylów zachowania w modelu DISC jest najcichszy i zarazem najtrudniejszy do odczytania.

Skąd bierze się stałość

Model DISC opiera się na książce Emotions of Normal People, którą w 1928 roku wydał amerykański psycholog William Moulton Marston. Sam Marston nie ułożył żadnego kwestionariusza, opisał tylko cztery sposoby, na jakie człowiek ustawia się wobec swojego otoczenia. Test z jego teorii zrobił dopiero Walter Clarke, który swoją listę przymiotników opublikował w latach 50.

Dzisiejszy DISC opisuje zachowanie dwiema osiami. Pierwsza to tempo: działasz raczej szybko i od razu, czy rozważnie i z namysłem? Druga to orientacja: zajmujesz się w pierwszej kolejności zadaniem, czy ludźmi wokół niego? Stałość siedzi w rogu, w którym spotykają się rozważne tempo i orientacja na ludzi.

Z tego wynika prawie cała reszta. Najpierw relacja, potem sprawa. Najpierw upewnić się, że wszystko trzyma się kupy, a dopiero potem ruszyć. Jak działają obie osie i czym różnią się od siebie pozostałe trzy style, rozkładamy na części w przewodniku po modelu DISC.

Ze swoimi dwoma sąsiadami stałość łatwo pomylić. Wpływ (I) też celuje w ludzi, tyle że szybko i głośno, podczas gdy stałość pracuje po cichu i w długim czasie. Sumienność (C) jest równie rozważna, tylko że jej chodzi o właściwe postępowanie, a nie o to, żeby ludziom wokół było dobrze. Kiedy S spotka się z C w jednym człowieku, powstaje ktoś, kto pilnuje porządku, a jednocześnie nikogo nie przewalcowuje.

Stałość w zwykłym tygodniu

Poznasz ją po drobiazgach. Siadasz na tym samym miejscu. Na obiad chodzisz z tymi samymi ludźmi. Nowy system do projektów wprawdzie zainstalowałeś, ale notatki nadal prowadzisz w zeszycie, bo ten działa. Kiedy ktoś w zespole podnosi głos, Ty automatycznie ściszasz swój.

Najbardziej typowe zdanie stałości w pracy brzmi „spokojnie, ja to wezmę". Zwykle nie jest to ani ofiara, ani poza. To realna ocena sytuacji: Ty poradzisz sobie bez dramatów, u kolegi zrobi się z tego afera, więc po co komplikować. Rachunek za tę ocenę przychodzi dopiero po roku, w postaci pracy, którą jeden człowiek wykonuje za dwóch, choć nikt tego nie chciał.

Mocną stroną stałości nie jest bowiem jeden efektowny talent. To umiejętność wytrzymania. Cierpliwość, na której da się budować miesiącami, niezawodność, której nikt nie musi kontrolować, i zdolność słuchania bez oceniania w połowie zdania. Do tego wyczucie, żeby wygasić konflikt, zanim zrobi się z niego wojna.

Do oceny okresowej prawie nic z tego się jednak nie mieści. Psycholog organizacji Dennis Organ wprowadził w 1988 roku na takie działanie pojęcie organizacyjnych zachowań obywatelskich: czynności, których nie masz w zakresie obowiązków, nikt za nie dodatkowo nie płaci, a mimo to bez nich w firmie zaczyna zgrzytać. Wdrożenie nowego. Wsparcie kolegi w dniu, w którym mu nie idzie. Dodatkowe pół godziny, o którym nigdy nie było mowy.

Stąd bierze się paradoks, który zna prawie każde S: im pewniej trzymasz bieg spraw, tym mniej to widać. Dobrze zrobiona konserwacja nie ma żadnego momentu, w którym można by bić brawo. Zauważa ją dopiero ten, kto przyjdzie po Tobie.

Kiedy ostatnio powiedziałeś komuś na głos, ile rzeczy w ostatnim miesiącu wziąłeś na siebie? A kiedy ostatnio tego nie powiedziałeś, bo zabrzmiałoby to jak przechwałka?

Martwe pola: gdzie stałość się łamie

Słabości stałości nie są wadami doklejonymi z boku. To te same cechy doprowadzone o krok dalej, niż było zdrowo.

Najdroższe z tego jest ciche „nie". Ty je powiedziałeś. Tyle że tak taktownie, że druga strona usłyszała „no dobrze". Różnica między zdaniami „nie jestem tego całkiem pewien" a „to nie będzie działać" jest dla Ciebie znikoma. Dla człowieka o silnej dominacji to różnica między zgodą a odmową.

Że nie jesteś w tym sam, pokazali Frances Milliken, Elizabeth Morrison i Patricia Hewlin w 2003 roku. W rozmowach z czterdziestoma pracownikami z różnych branż ustalili, że 85 % z nich przeżyło już sytuację, w której nie potrafili powiedzieć przełożonemu czegoś, co sami uważali za ważne. Najczęstszym powodem nie był strach przed zwolnieniem, tylko obawa, że szef wyrobi sobie o nich złe zdanie i relacja dostanie rysę.

U stałości ten motyw jest silniejszy niż u pozostałych stylów. Relacja jest dla Ciebie wartością samą w sobie, więc nieprzyjemną prawdę ważysz wobec ryzyka, że coś między wami zepsuje się na dobre. I zwykle wygrywa relacja.

Kiedy stałość się kończy

W stresie stałość nie podnosi głosu. Wręcz przeciwnie. Wycofujesz się, przestajesz pytać i na zewnątrz zgadzasz się ze wszystkim. W środku biegnie tymczasem cicha inwentaryzacja wszystkiego, co przez ostatni rok przełknąłeś.

Niebezpieczne jest to, że taki stan potrafi trwać długo. Miesiące, czasem lata. A potem pada zdanie, którego nikt się nie spodziewał: wypowiedzenie, koniec związku, ostra reakcja o błahostkę. Otoczenie jest w szoku, bo żadnego ostrzeżenia nie usłyszało. Ty wysyłałeś je cały czas, tylko tak cicho, że zgubiło się po drodze.

Sygnał, którego da się pilnować, jest dość konkretny: zauważasz, że problem wolisz przeczekać, niż go nazwać. To moment, w którym trzeba mówić, a nie czekać na lepszy dzień. Lepszy dzień nie przyjdzie.

Cztery odmiany stałości

Czyste S jest rzadkie. Większość ludzi ma obok stylu głównego jeszcze drugi, który ten pierwszy zabarwia, a w naszym teście za uzupełniający liczy się każdy styl w granicach 15 punktów od najwyższego wyniku. Ze stałości powstają w ten sposób cztery dość różne osoby.

Filar to wyraziste S bez wyraźnego drugiego stylu. Spokój, niezawodność i umiejętność schłodzenia napiętej sytuacji, na których inni mogą się oprzeć praktycznie zawsze. Cieniem tej jednoznaczności jest to, że własne zdanie i własne potrzeby wypowiadasz tak ostrożnie, że otoczenie je przeocza.

Wykonawca to stałość z dominacją za plecami. Nie musisz stać na czele, ale masz w sobie dość ciągu, żeby sprawy naprawdę dowieźć, więc najbardziej liczą na Ciebie wtedy, gdy trzeba coś oddać. Uważaj na cierpliwość, która przelewa się nagle: to, co połykałeś miesiącami, może wyjść niespodziewanie ostro.

Gospodarz miesza cierpliwość z naturalnym ciepłem. Tworzysz miejsce, do którego ludzie chętnie wracają, pamiętasz szczegóły i otwierasz drzwi nowym osobom, nie ściągając na siebie uwagi. Słabym punktem jest Twoja własna granica, bo pomagasz nawet tam, gdzie nie masz już na to zasobów.

Zarządca łączy spokój z precyzją. Sprawy mają porządek, idą zgodnie z ustaleniami i nic ważnego nie ginie. Ceną bywa wolny rozruch przy zmianach: zanim przyjmiesz nowy sposób pracy, potrzebujesz czasu i powodów, które mają sens, a tego otoczenie nie zawsze rozumie.

Stałość pojawia się poza tym jako drugi styl u ludzi, których styl główny jest inny. Lokomotywa to dominacja złagodzona wytrwałością, Sojusznik to wpływ z ciepłem, a Rzemieślnik to sumienność, która się nie spieszy. Dlaczego kolejność obu liter ma znaczenie i jak składa się z tego szesnaście różnych profili, rozkładamy na części w artykule o kombinowanych profilach DISC.

Jak rozmawiać z S i jak się odezwać, gdy S jesteś Ty

Pozostałe style czytają stałość każdy po swojemu i prawie zawsze trochę źle. Dominacja widzi powolność tam, gdzie jest rozwaga. Wpływ widzi zgodę tam, gdzie jest tylko uprzejme milczenie. Sumienność zwykle stałość ceni, bo obie nie znoszą zbędnego chaosu, ale i ona nie dowie się, co S naprawdę myśli.

Kiedy rozmawiasz z kimś, kto ma wysokie S, kilka rzeczy działa niezawodnie:

• Zapowiedz zmianę wcześniej, a przede wszystkim z wyjaśnieniem, dlaczego. Nie boli sama zmiana, boli jej nagłość.
• O zdanie pytaj wprost i imiennie. W rozpędzoną dyskusję S samo się nie zgłosi.
• Niezawodność doceń na głos. Ciche „przecież działa" S przełoży sobie jako brak zainteresowania.
• Nie myl spokoju z nieograniczoną wydolnością. Kto nigdy nie mówi dość, potrzebuje, żebyś zapytał Ty.

Kiedy S jesteś Ty, chodzi o ruch w drugą stronę: powiedzieć na głos trochę więcej, niż jest Ci wygodnie. Z dominacją mów zwięźle i już na początku powiedz, czego potrzebujesz, bo Twoje milczenie odczyta jako zgodę. Wpływowi daj przestrzeń, żeby się zapalił, a dopiero potem spiszcie wspólnie, co z tego realnie obowiązuje. Przy sumienności poproś o wyjaśnienie sposobu postępowania i nie bierz jej zastrzeżeń do siebie, celowały w pracę, a nie w Ciebie.

Najbardziej zdradliwa jest para dwóch S. Dwoje spokojnych ludzi wytrzyma ze sobą długo i przyjemnie, tyle że nieprzyjemny temat potrafi leżeć im na stole całe miesiące. Opłaca się umówić na zasadę, że problem nazywacie od razu, nawet jeśli żadnemu z was się nie chce. Konkretne sformułowania dla wszystkich czterech stylów znajdziesz w artykule o tym, jak rozmawiać z każdym stylem DISC.

Gdzie stałość błyszczy, a gdzie będzie cierpieć

Styl nikomu nie wyznacza zawodu. Opisuje tylko energię, którą w danej roli zużyjesz albo przeciwnie, zyskasz, a to coś zupełnie innego niż lista odpowiednich profesji.

Stałość naturalnie pasuje tam, gdzie ceni się niezawodność i chłodną głowę. Ochrona zdrowia, edukacja, obsługa klienta, administracja, role serwisowe i długie projekty, przy których innym kończy się oddech. Wspólnym mianownikiem jest powtarzalność, która Cię nie dobija, i ludzie, którzy wracają.

Cierpieć będziesz natomiast tam, gdzie zadanie zmienia się co tydzień, gdzie nagradza się rywalizację między współpracownikami albo gdzie trzeba twardo negocjować z obcymi ludźmi. Nie chodzi o to, że sobie nie poradzisz. Chodzi o to, ile Cię to będzie kosztować i co po pracy zostanie Ci na resztę życia.

Własny styl ocenia się przy tym zaskakująco źle, bo mylimy to, jacy jesteśmy, z tym, jacy chcielibyśmy być. Kiedy chcesz mieć w tym jasność, przejdź test DISC, 32 pytania zajmują około pięciu minut i pokazują proporcję wszystkich czterech stylów, a nie tylko ten główny. Gdzie stałość najczęściej zderza się z pozostałymi, rozkładamy na części w artykule o konfliktach par DISC.

I jedna rzecz na ten tydzień: wybierz sytuację, w której normalnie byś milczał, i powiedz na głos jedno jedyne zdanie o tym, czego potrzebujesz. Nie wyrzut, tylko informację. Zwykle nie stanie się zupełnie nic. I dokładnie to doświadczenie, powtórzone wystarczająco często, zmieni dla stałości więcej niż jakiekolwiek szkolenie z asertywności.