Teść na pytanie, co chciałby dostać pod choinkę, co roku odpowiada tak samo: „Nic mi nie trzeba, wszystko mam”. I ma rację: ma porządną wiertarkę, trzeci komplet kieliszków do nalewki, a szalik z zeszłej Gwiazdki wciąż leży z metką. Każdy kolejny przedmiot w jego domu tylko szuka miejsca w szufladzie.
Ekonomista Joel Waldfogel w 1993 roku policzył, ile wartości ginie przy świątecznym obdarowywaniu. Studenci, których pytał, wyceniali swoje prezenty średnio o jedną dziesiątą do jednej trzeciej niżej, niż zapłacili za nie darczyńcy. U kogoś, kto ma wszystko, ta strata jest zwykle jeszcze większa, bo każda nowa rzecz konkuruje z czymś, co już leży w domu.
Taka osoba nie potrzebuje kolejnej rzeczy i to akurat ułatwia sprawę. Ucieszy ją przeżycie, ulga od jakiegoś obowiązku albo dowód, że ktoś naprawdę o niej pomyślał. Dalej jest dziesięć pomysłów, które nie zajmą miejsca, i prosty sposób, żeby wybrać ten właściwy.
Dlaczego prezent dla kogoś, kto ma wszystko, jest taki trudny
Problem nie leży w pieniądzach. Ludzie, którzy „mają wszystko”, zwykle kupują sobie to, czego chcą, od razu, kiedy tego chcą. Odstęp między zachcianką a jej spełnieniem jest u nich krótki, więc na prezent zostaje niewiele miejsca. Wszystko rozsądne już mają, niczego nierozsądnego nie potrzebują.
Drugi problem leży po stronie dającego. Jeff Galak, Julian Givi i Elanor Williams w 2016 roku opisali, że darczyńcy myślą głównie o chwili rozpakowania, o tym jednym „wow”. Obdarowany myśli raczej o tym, co mu ta rzecz da w kolejnych tygodniach i miesiącach. Efektowny gadżet wygrywa więc w Wigilię i przegrywa w lutym, kiedy nikt już po niego nie sięga.
Trzeci problem: ceną niczego się nie załatwi. Francis Flynn i Gabrielle Adams w 2009 roku pokazali, że darczyńcy spodziewają się większej wdzięczności za droższy prezent, a obdarowani takiego związku między ceną a radością nie zgłaszają. U kogoś, kto ma wszystko, działa to podwójnie.
10 pomysłów na prezent, który nie zajmie miejsca
Pomysły są podzielone na cztery grupy. Przy każdym znajdziesz wskazówkę, dla kogo pasuje najlepiej, bo prezent dla kogoś, kto co weekend jeździ w Bieszczady, wygląda inaczej niż dla domowej złotej rączki.
Przeżycia
- Lekcja u profesjonalisty w tym, czym ta osoba już się zajmuje. Kto gotuje, dostaje warsztaty z szefem kuchni, kto fotografuje, godzinę z fotografem w plenerze. Nie każesz jej zaczynać od zera, tylko pomagasz wejść wyżej w tym, co już lubi. Pasuje do ludzi, którzy traktują swoje hobby poważnie.
- Bilety na coś, na co sama by nie poszła. Koncert jazzowy dla fana rocka, teatr dla kibica piłki nożnej, nocne zwiedzanie zamku. Najlepsze przeżycie to takie, o którym ktoś nie wiedział, że go chce. Idealne dla ciekawskich.
- Wyjazd z programem, nie tylko z noclegiem. Weekend na Mazurach, w którym wszystko jest załatwione, od dojazdu po kolację, to dla zapracowanej osoby większy prezent niż pensjonat, za który i tak zapłaciłaby sama.
Przeżycia mają oparcie w badaniach. Cindy Chan i Cassie Mogilner w 2017 roku ustaliły, że prezenty w formie doświadczeń wzmacniają relację między dającym a obdarowanym bardziej niż rzeczy, i to nawet wtedy, gdy obdarowany przeżywa je sam. Decydują emocje, które pojawiają się w chwili, gdy ktoś to doświadczenie przeżywa.
Szukasz prezentu dla partnera? Przeżycia, którymi możecie cieszyć się razem, opisuje artykuł o prezencie dla pary.
Czas i usługi
- Usługa, która zdejmie z głowy nielubiany obowiązek. Mycie okien, serwis roweru, wymiana opon razem z myciem auta, pomoc przy rocznym PIT. Dla kogoś z napiętym kalendarzem godzina wolnego czasu jest cenniejsza niż kolejny sweter.
- Własnoręczny voucher na Twój czas. „Jedna sobota, w którą wreszcie razem ogarniemy piwnicę”. Albo „trzy niedziele, kiedy gotuję ja”. Działa szczególnie u rodziców i dziadków, którzy nie lubią prosić o pomoc.
Rzeczy, które znikną
- Rzecz codziennego użytku w lepszej wersji, niż ktoś kupiłby sam. Kawa z małej palarni, miód prosto z pasieki, olej tłoczony na zimno z lokalnej olejarni. Zje się, wypije się i w szufladzie nic nie zostanie.
- Subskrypcja na kilka miesięcy. Magazyn z dziedziny, która kogoś interesuje, kurs online albo regularna dostawa pieczywa od lokalnego piekarza. Prezent wraca wtedy co miesiąc, zamiast skończyć się po rozpakowaniu.
Coś o sobie i dla innych
- Prezent do poznania siebie. Rzeczy mają dość, chwili, żeby spojrzeć na siebie z boku, rzadko. Test osobowości albo Pełny profil możesz podarować, nawet jeśli Ty sam testów nie robisz: po opłaceniu dostajesz link do wysłania i voucher w PDF do wydruku, a obdarowany wypełnia test i ma od razu odblokowany wynik. Dla tych, którzy lubią się zastanawiać, dlaczego robią coś po swojemu. Jak to wygląda krok po kroku, pokazuje strona podaruj test osobowości.
- Datek na cel dobroczynny w imieniu obdarowanego. Wirtualna adopcja zwierzęcia, wsparcie schroniska albo zbiórka, która jest tej osobie bliska. Uwaga na jeden zaskakujący wynik, o którym niżej.
- Spisane wspomnienia. Fotoksiążka z lat, przez które się znacie, list o tym, co ta osoba dla Ciebie znaczy, albo nagranie życzeń od wnuków i starych przyjaciół. U starszych rodziców sprawdza się też kierunek odwrotny: zeszyt z pytaniami o dzieciństwo, młodość i pierwszą pracę, który wypełnią i oddadzą. Zajmuje mało miejsca, a w pudle na strychu przetrwa wszystko inne. Dobre dla sentymentalnych i dla tych, którym trudno mówić o uczuciach na głos.
Co do datku: Lisa Cavanaugh, Francesca Gino i Gavan Fitzsimons w 2015 roku ustalili, że darczyńcy przeceniają to, jak bardzo dobroczynny prezent docenią osoby, z którymi nie są blisko. Dający widzi głównie symbol, a obdarowany czasem wolałby zwykłą rzecz. U bliskich, którzy wiedzą, dlaczego wybierasz akurat tę zbiórkę, działa to lepiej. Koledze z innego działu podaruj raczej dobrą kawę.
Jak wybrać prezent po tym, co ktoś robi w wolnym czasie
Najpewniejszą wskazówką nie jest to, co ktoś ma, tylko to, co robi. Przypomnij sobie, jak spędza sobotnie popołudnie. Gdzie go znajdziesz, kiedy nic nie musi?
| Gdy w wolnym czasie | Spróbuj |
|---|---|
| próbuje nowych rzeczy, podróżuje, czyta o wszystkim | przeżycia, którego jeszcze nie zna, albo prezentu do poznania siebie |
| ma jedno hobby i wchodzi w nie głęboko | lekcji u profesjonalisty albo subskrypcji z tej dziedziny |
| ciągle coś załatwia i nie ma czasu | usługi, która oszczędzi mu pracy |
| przyjmuje gości i gotuje | rzeczy codziennego użytku w lepszej wersji |
| najchętniej spędza czas z rodziną | vouchera na wspólny czas albo spisanych wspomnień |
Psychologia osobowości daje tu jedną przydatną podpowiedź. W modelu Wielkiej Piątki wymiar opisujący chęć próbowania nowych rzeczy nazywa się otwartością na doświadczenie. Osoby z wysokim wynikiem docenią nieoczekiwane przeżycie, nawet jeśli nie trafisz idealnie. Osoby z niskim wolą rzeczy sprawdzone, więc bardziej ucieszy je lepsza wersja tego, co już kochają, niż skok w nieznane.
Przykład z życia: mama, która od lat jeździ na tę samą działkę i czyta kryminały jednej autorki, nie zachwyci się kursem wspinaczki. Za to audiobooki tej autorki na drogę na działkę i pomoc przy wiosennym porządkowaniu ogródka trafią w punkt.
Zapytać czy zaskoczyć?
Wiele osób boi się zapytać, bo prezent ma być niespodzianką. Badania są tu jednak dość jednoznaczne. Francesca Gino i Francis Flynn w 2011 roku pokazali, że obdarowani bardziej doceniają prezenty, o które sami poprosili, niż te wybrane przez darczyńcę. Dający wierzą przy tym w coś odwrotnego i uważają samodzielny wybór za bardziej troskliwy.
Dla kogoś, kto ma wszystko, wynika z tego prosta rada. Nie musisz pytać wprost „co chcesz”, bo odpowiedź znasz („nic”). Zapytaj inaczej: czego chciałby w tym roku spróbować, co go ostatnio irytuje, na co nie ma czasu. Z odpowiedzi na takie pytania prezent składa się niemal sam.
A jeśli nie chcesz pytać? Obserwuj przez cały rok. Jeśli teść latem wspomni mimochodem, że chętnie nauczyłby się wędzić ryby, masz Gwiazdkę z głowy. Więcej o tym, jak patrzeć na prezent jak na wiadomość, a nie pozycję w budżecie, przeczytasz w tekście o prezentach jako języku miłości.
Co zrobić, gdy zostało już niewiele czasu
Większość pomysłów z tej listy da się załatwić nawet kilka dni przed Wigilią, bo nie chodzi o paczkę, która musi dojechać kurierem. Voucher na przeżycie, subskrypcję, datek na cel dobroczynny albo prezent do poznania siebie kupisz online i wydrukujesz w domu. Jak zapakować taki „papierowy” prezent, żeby pod choinką nie wyglądał smutno, podpowiada poradnik prezent na ostatnią chwilę.
Szukasz pomysłów także dla reszty rodziny, nie tylko dla osoby, która ma wszystko? Zajrzyj do zestawienia oryginalnych prezentów na święta, podzielonych według tego, czy dajesz przeżycie, czas, czy coś zrobionego własnoręcznie.
Jeszcze jedno, co łatwo przeoczyć: zdanie „niczego nie chcę” rzadko znaczy „nic mi nie dawaj”. Częściej znaczy „nie chcę kolejnej rzeczy”. A to zostawia sporo miejsca na prezent, który trafi.