Kasia i Tomek są razem od dziewięciu lat. Pewnego wieczoru dla zabawy zagrali w quiz znaleziony w sieci: każde miało napisać, co to drugie zamówiłoby w restauracji, gdyby nie musiało patrzeć na ceny. Tomek bez wahania napisał „pierogi ruskie”. Kasia napisała „schabowy”. Prawidłowa odpowiedź brzmiała: kaczka z jabłkami. Tomek ma na nią ochotę podobno od pięciu lat, tylko nigdy jej nie zamawia, bo „kaczka jest na niedzielny obiad u mamy, nie na mieście”.
Drobiazg. Tyle że oboje byli pewni, że akurat to o sobie wiedzą. I właśnie ta pewność jest w całej historii najciekawsza.
W tym tekście jest gra z dwudziestoma pytaniami w czterech rundach, zasady dla dwojga i na koniec pomysł, jak przejść od kaczki do tego, jak każde z Was myśli i podejmuje decyzje.
Dlaczego mylimy się co do partnera częściej, niż sądzimy
William Swann i Michael Gill w 1997 roku zbadali pary, które się spotykały, oraz współlokatorów z akademików. Pytali ich o różne rzeczy dotyczące drugiej osoby, na przykład o ulubione zajęcia czy doświadczenia z przeszłości, a jednocześnie o to, na ile są pewni swojej odpowiedzi. Wynik był zaskakujący: im dłużej ludzie się znali, tym byli pewniejsi. Trafność jednak wcale nie rosła razem z pewnością i często zostawała w miejscu.
Autorzy tłumaczą to tak. Z każdym miesiącem masz w głowie więcej wspomnień, anegdot i obrazów partnera. Taki bogaty obraz sprawia wrażenie wiedzy, choć część z niego to domysł, który kiedyś powstał i nigdy nie został sprawdzony. A ludzie się zmieniają. Ktoś, kto dziesięć lat temu nie cierpiał grzybów, dziś może po cichu jeździć na grzybobranie.
Podobny ślad znaleźli Sean Kilpatrick, Victor Bissonnette i Caryl Rusbult w 2002 roku u świeżo poślubionych par. Mierzyli tak zwaną trafność empatyczną, czyli to, jak dobrze ktoś odgaduje, co partner w danej chwili myśli i czuje. Po pierwszym roku małżeństwa ta trafność wyraźnie spadała. Nie musi to oznaczać, że miłość słabnie. Jedno z możliwych wyjaśnień jest prostsze: po roku przestajemy tak uważnie obserwować, bo wydaje nam się, że już wszystko wiemy.
A teraz rzecz najbardziej zaskakująca. Haran Sened z zespołem w 2017 roku zestawił 21 badań z udziałem 2739 osób i sprawdzili, czy trafne odczytywanie uczuć partnera wiąże się z zadowoleniem ze związku. Zależność okazała się słaba, ale ciekawie nierówna. To, czy zauważasz radość partnera, prawie nie ma znaczenia. To, czy zauważasz, że jest mu źle, ma znaczenie wyraźnie większe.
Zasady gry dla dwojga
Gra opiera się na pomyśle, który psycholog John Gottman w 1999 roku nazwał mapą miłości: nosisz w głowie wewnętrzny świat drugiej osoby i tę mapę trzeba co jakiś czas aktualizować. Jak grać:
- Każde bierze kartkę i długopis. Telefony odłożone, odpowiedzi się nie podgląda.
- Runda ma pięć pytań, zadawanych sobie nawzajem na „ty”. Do każdego zapisujecie dwie odpowiedzi: własną i to, co Waszym zdaniem odpowie partner.
- Po każdej rundzie czytacie odpowiedzi. Za trafienie jest punkt, za odpowiedź bliską pół punktu, jeśli oboje się zgodzicie.
- Przy każdej pomyłce padają pytania „od kiedy?” i „dlaczego?”. Tu zaczyna się najciekawsza część.
- Kto przegra, gotuje. Albo funduje kaczkę.
Całość zajmuje mniej więcej godzinę. Nadaje się na długi listopadowy wieczór, na podróż samochodem, w której prowadzi ta osoba, która akurat nie odpowiada, albo na spokojne dni między świętami a Sylwestrem.
Runda 1: Codzienność
Rozgrzewka. Wygląda na łatwą i właśnie dlatego pary mylą się w niej najczęściej. Tych rzeczy nikt już od dawna nie sprawdza.
- Co jesz na śniadanie, kiedy masz wolne i nigdzie się nie spieszysz?
- Którego domowego obowiązku nie znosisz najbardziej, nawet jeśli robisz go bez słowa?
- Która pora dnia jest dla Ciebie najlepsza i dlaczego?
- Co najpewniej wyprowadza Cię z równowagi w drodze do pracy albo z pracy?
- Którą aplikację w telefonie otwierasz najczęściej?
Runda 2: Przeszłość
Tu wychodzi na jaw, czego dowiedzieliście się na początku związku i co od tamtej pory leży w pamięci bez aktualizacji.
- Kto jest Twoim najbliższym przyjacielem z dzieciństwa i co razem robiliście?
- Którą chwilę ze szkoły albo z pracy wspominasz z cichą dumą?
- Jakie danie z dzieciństwa chcesz zjeść jeszcze raz?
- Jaki najsilniejszy lęk pamiętasz z ostatnich lat?
- Którą decyzję sprzed naszego związku zmieniasz, jeśli możesz cofnąć czas?
Runda 3: Marzenia
W tej rundzie zgaduje się najtrudniej, bo marzenia się zmieniają, a mówi się o nich rzadko. Nie bój się tu mylić. Każda pomyłka to zaproszenie do rozmowy, która inaczej może by się nie odbyła.
- Rok płatnego urlopu: co z nim robisz?
- Jakiej umiejętności chcesz się nauczyć, ale ciągle to odkładasz?
- Dokąd jedziesz, jeśli ani pieniądze, ani czas nie grają roli?
- Jak wygląda Twoja idealna zwykła sobota za pięć lat?
- Co chcesz, żeby ludzie mówili o Tobie za trzydzieści lat?
Runda 4: Jak to widzi partner
Ostatnia runda jest najtrudniejsza, bo nie zgadujesz faktów, tylko punkt widzenia drugiej osoby. Na siebie, na Ciebie i na Wasz związek. Odpowiadajcie szczerze, a nie tak, żeby sprawić przyjemność.
- Którą swoją cechę uważasz za największą słabość?
- Którą moją cechę lubisz najbardziej? A którą najmniej?
- Przy czym najbardziej się razem śmiejemy?
- Co Cię gryzie w ostatnim miesiącu, choć prawie o tym nie mówisz?
- Jakim jednym słowem opisujesz nasz związek znajomym?
Zwróć uwagę na czwarte pytanie. Według danych Seneda to dokładnie ten rodzaj trafności, który w związku liczy się najbardziej. Jeśli nie trafisz, nic się nie stało. Wystarczy zapytać, co się wtedy działo.
Jak czytać wynik
Policzcie punkty każdego osobno. Maksimum to dwadzieścia, ale sam wynik nie mówi nic o jakości związku. Dane Swanna i Gilla sugerują, że mnóstwo zadowolonych par poległoby w takiej grze. I odwrotnie: wysoki wynik oznacza przede wszystkim, że dużo ze sobą rozmawiacie, a nie że szczęście macie zagwarantowane.
| Co wyszło | Co to najpewniej znaczy | Co z tym zrobić |
|---|---|---|
| Pomyłki głównie w rundzie 1 | Codzienność toczy się na autopilocie | Pytajcie o drobiazgi, które bierzecie za pewnik |
| Pomyłki głównie w rundzie 2 | Znasz wersję partnera z czasów, gdy się poznaliście | Poproście o historie, których jeszcze nie znacie |
| Pomyłki głównie w rundzie 3 | O przyszłości rozmawiacie mało albo tylko praktycznie | Zarezerwujcie jeden wieczór tylko na „a gdyby tak” |
| Pomyłki głównie w rundzie 4 | Widzisz partnera bardziej swoimi oczami niż jego | Pytaj „jak Ty to widzisz?”, zanim sobie odpowiesz |
Jedna rzecz wychodzi w tej grze prawie zawsze: ktoś ocenia partnera według siebie. Kto lubi planować, typuje, że druga osoba też zaplanowałaby rok urlopu. Kto ładuje baterie w samotności, oczekuje tego samego od partnera. Psychologowie nazywają to projekcją i robi to każdy z nas. Gra tylko ją ujawnia.
Poziom wyżej: zgadnij typ drugiej osoby
Pytania o kaczkę i wakacje pokazują, co wiesz o partnerze. Nie pokazują jednak, jak on albo ona myśli. Do tego służy runda bonusowa.
Typologia szesnastu typów, która wywodzi się z typów psychologicznych Junga i którą rozwinęły Isabel Myers i Katharine Briggs, opisuje cztery wymiary: skąd człowiek czerpie energię, na co zwraca uwagę, czym się kieruje przy decyzjach i jak organizuje sobie życie. Każde z Was zapisuje dwa zestawy czterech typowań: jeden za siebie, drugi za partnera.
- Ładujesz baterie raczej wśród ludzi czy w samotności?
- Bardziej ufasz konkretom i doświadczeniu czy powiązaniom i możliwościom?
- Decydujesz raczej logiką czy tym, jak decyzja odbije się na ludziach?
- Wolisz sprawy zamknięte i zaplanowane czy otwarte?
Potem oboje wypełniacie ten sam test, każde osobno i bez podglądania. Na ile Twoje typowania pokrywają się z wynikiem? Odpowiedź na pytanie, jak myślicie Wy dwoje, przynosi w parze więcej niespodzianek, niż można się spodziewać. Na przykład taką, że partner, którego masz za zdecydowanego, w rzeczywistości woli zostawiać sprawy otwarte, tylko tego nie okazuje.
Gdy oboje będziecie mieć wyniki, możecie je u nas porównać. Kto ma gotowy i odblokowany wynik, zaprasza partnera linkiem, a partner wypełnia test i odblokowuje własny wynik. Kiedy oboje macie go odblokowany, pojawia się porównanie: w czym się zgadzacie, czym się różnicie i co z tym zrobić, przy każdym wymiarze z tekstem napisanym dla Waszej pary. Można też zaprosić jednostronnie, tak żeby zaproszona osoba porównania nie widziała, a zgodę na porównanie da się w każdej chwili wycofać.
Różne typy to nie zła wiadomość. Co testy dla par potrafią, a czego nie, opisuje poradnik o teście dla par. A jeśli różnice częściej kończą się sprzeczką niż śmiechem, przyda się tekst o tym, jak poprawić komunikację w związku.
Kiedy gra wyciągnie więcej, niż się spodziewacie
Zdarza się, że proste pytanie otwiera temat, o którym w domu się nie mówiło. Na przykład na pytanie o rok urlopu pada odpowiedź „wyprowadziłbym się nad ciepłe morze”, a Wy od lat planujecie remont domu po dziadkach na Podlasiu. Co robisz w takiej chwili?
Najlepszą reakcją rzadko jest obrona albo natychmiastowe rozwiązanie. Raczej ciekawość: „Od kiedy o tym myślisz?” i „Co Cię w tym pociąga?”. Za marzeniem o morzu może kryć się zmęczenie, potrzeba zmiany albo po prostu tęsknota za ciepłem. Z tym da się coś zrobić bez sprzedawania domu.
Jeśli gra się spodoba, spróbujcie jej kiedyś z przyjaciółmi. Działa tak samo, tylko runda 4 zmienia się w „jak widzą nas inni”. Podpowiedzi znajdziesz w poradniku test dla przyjaciół.
Kasia i Tomek, nawiasem mówiąc, od tamtej pory raz na kwartał chodzą do restauracji, w której podają kaczkę. Zamawia ją on. Ona za każdym razem bierze coś, czego jeszcze nigdy nie jadła, bo w trakcie gry wyszło, że Tomek przez lata był pewien, że nie znosi eksperymentów. Nie znosiła ich tylko w poniedziałki.