Ola i Bartek zrobili kiedyś wieczorem na kanapie test dla par z internetu. Dziesięć pytań: ulubiona pizza, wymarzone wakacje, Mazury czy Tatry. Wyszło im 89% i „para idealna”. Pośmiali się, Ola wysłała wynik siostrze, a tydzień później pokłócili się o to, czy Wigilia będzie u jej rodziców w Lublinie, czy u jego w Poznaniu. Dokładnie tak jak rok wcześniej.
Ten test się nie pomylił. Po prostu odpowiedział na pytanie, którego żadne z nich nie zadało. Czy dla Was naprawdę ma znaczenie, że oboje wolicie góry? A może raczej to, dlaczego co roku kręcicie się w tym samym sporze?
Test dla par może być ciekawym wieczorem albo bezużytecznym kalkulatorem. Różnica polega na tym, co mierzy i co zrobicie z wynikiem. Ten tekst jest o jednym i drugim, a także o tym, co o parach mówią badania obejmujące tysiące związków.
Co test dla par potrafi, a czego nie
Najpierw to mniej przyjemne. Żaden test nie powie Wam, czy Wasz związek przetrwa. Najlepiej pokazuje to praca, którą w 2020 roku poprowadziła kanadyjska psycholożka Samantha Joel z dużym międzynarodowym zespołem. Badacze połączyli 43 długofalowe badania z 29 laboratoriów, łącznie 11 196 par, i kazali algorytmowi uczenia maszynowego szukać tego, co najlepiej przewiduje satysfakcję ze związku.
Wynik zaskoczył nawet autorów. Najwięcej o satysfakcji mówiło to, jak ludzie postrzegają sam związek: czy czują, że partner jest zaangażowany, czy czują się docenieni, jak oceniają seks i ile mają konfliktów. Osobowość i inne cechy indywidualne wyjaśniały mniej. A kiedy algorytm znał już to, jak ktoś widzi swój związek, cechy osobowości ani odpowiedzi partnera nie dodawały do prognozy praktycznie nic.
Drugie odkrycie jest jeszcze bardziej trzeźwiące. Tego, jak satysfakcja zmieni się w trakcie badania, nie przewidziała niemal żadna kombinacja kwestionariuszy. Jeśli więc ktoś obiecuje, że z Waszych odpowiedzi wyczyta przyszłość związku, obiecuje więcej, niż potrafi dziś cała nauka o parach.
Co zatem potrafi dobry test dla par? Mniej więcej tyle:
| Potrafi | Nie potrafi |
|---|---|
| Nazwać, czym się różnicie (tempo, potrzeba towarzystwa, sposób okazywania miłości) | Rozstrzygnąć, czy jesteście sobie przeznaczeni |
| Dać Wam wspólny słownik do spraw, o które inaczej kłócicie się bez słów | Przewidzieć rozstanie albo ślub |
| Pokazać, w czym zgadzacie się bardziej, niż się Wam wydaje | Rozwiązać konflikt za Was |
| Otworzyć rozmowę, którą inaczej odkłada się miesiącami | Zastąpić terapię par, gdy w związku dzieje się coś poważnego |
Quizy w rodzaju „czy pasujemy do siebie?” z procentem zgodności trafiają do prawej kolumny. Procent wygląda jak pomiar, ale zwykle liczy tylko, ile odpowiedzi macie takich samych. A to, że identyczne odpowiedzi nie są fundamentem związku, pokazują kolejne badania.
Co w osobowości naprawdę wiąże się z udanym związkiem
Osobowość nie gra w związku zerowej roli, tylko inną, niż można by się spodziewać. John Malouff i jego współpracownicy w 2010 roku podsumowali 19 prób badawczych obejmujących 3848 osób i szukali, które cechy jednego partnera wiążą się z satysfakcją drugiego. Wyszły cztery: niski neurotyzm, czyli stabilność emocjonalna, a dalej ugodowość, sumienność i w mniejszym stopniu ekstrawersja.
Zwróć uwagę, czego na tej liście brakuje. Nie ma na niej zgodności. Satysfakcja wiązała się z tym, jaki partner jest sam w sobie, a nie z tym, jak bardzo jesteście do siebie podobni. Spokojna i życzliwa osoba jest dobrym partnerem dla niemal każdego, niezależnie od tego, czy druga strona to introwertyk, czy dusza towarzystwa.
Samemu podobieństwu przyjrzała się w tym samym roku Portia Dyrenforth z zespołem, na dużych reprezentatywnych próbach z Australii, Wielkiej Brytanii i Niemiec. Rozdzieliła wpływ osobowości na trzy części: jaki jestem ja, jaki jest partner i jak bardzo jesteśmy podobni. Podobieństwo dorzuciło do wyjaśnienia satysfakcji bardzo niewiele. Skąd w takim razie biorą się popularne przekonania o podobieństwie i przeciwieństwach w parze, opisuje tekst czy przeciwieństwa się przyciągają.
Dla testów zgodności wynika z tego coś bardzo praktycznego. Wynik „jesteście podobni w 90%” nie oznacza, że macie wygraną w kieszeni. A wynik „różnicie się prawie we wszystkim” nie znaczy, że stoicie na straconej pozycji.
Ważniejsze od zgodności jest to, co robicie z różnicami
John Gottman, amerykański psycholog, który przez dziesięciolecia nagrywał pary podczas rozmów w laboratorium, doszedł do liczby, która zaskakuje wiele osób. Według niego mniej więcej 69% sporów w parze to problemy trwałe. Nie da się ich rozwiązać, bo wynikają z różnic w temperamencie, potrzebach albo wartościach. Wracają raz za razem, tylko w innym przebraniu.
Szczęśliwe i nieszczęśliwe pary według Gottmana nie mają takich różnic mniej. Mają ich podobnie dużo. Różnią się tym, jak o nich rozmawiają: czy potrafią podejść do różnicy z humorem i szukać porozumienia, czy każda rozmowa grzęźnie w wyrzutach i cichych dniach.
Wróćmy do Oli i Bartka. Ola musi o sprawach mówić od razu, inaczej ją to dusi. Bartek najpierw musi rzecz spokojnie przemyśleć, a każda presja go blokuje. To się nie zmieni, choćby bardzo się starali. Zmienić można umowę: Bartek mówi „potrzebuję godziny”, a Ola wie, że ta godzina się skończy i rozmowa się odbędzie. Różnica została. Kłótnia zniknęła.
Właśnie tu dobry test dla par jest najwięcej wart. Nie powie Wam, czy do siebie pasujecie. Pomoże za to znaleźć trwałe różnice, zanim zrobi się z nich dziesiąta kłótnia o to samo, i nada im nazwę, która nie brzmi jak zarzut. Jak pary różnią się w podejściu do samych sporów, opisuje tekst o stylach konfliktu w związku.
Które testy warto zrobić we dwoje
Najwięcej rozmów otwierają testy, które mierzą coś, z czym w parze stykacie się codziennie. Nie IQ i nie predyspozycje zawodowe, tylko to, jak okazujecie czułość, jak rozwiązujecie spory i kiedy macie energię. Kilka przykładów, przy których porównanie się opłaca:
- Języki miłości. Jedno okazuje miłość, naprawiając cieknący kran, drugie wolałoby usłyszeć dobre słowo. Oboje dają, oboje czują się niezauważeni.
- Style konfliktu: kto otwiera spór, kto ustępuje, a kto szuka kompromisu za wszelką cenę.
- Chronotyp. Skowronek i sowa często nie kłócą się o miłość, tylko o to, kiedy iść spać i kiedy jest dobry moment na poważną rozmowę.
- Styl przywiązania, czyli jak znosicie bliskość i dystans. W parze, w której jedno potrzebuje zapewnień, a drugie przestrzeni, ten wynik wyjaśnia bardzo wiele.
- Osobowość według Wielkiej Piątki, zwłaszcza stabilność emocjonalna i ugodowość, o których mówią dane Malouffa.
Jeśli nie wiecie, od czego zacząć, zacznijcie od pierwszego. Jest krótki, dotyczy codzienności, a wyniki dobrze czyta się we dwoje. Wiesz, jak Ty okazujesz miłość i czego najpewniej oczekuje druga strona? Sprawdź, jakim językiem miłości mówicie Wy dwoje, a potem połóżcie wyniki obok siebie.
Jak wygląda porównanie we dwoje u nas
Większość testów dla par online działa tak, że oboje odpowiadacie na jednym telefonie, a na końcu wyskakuje procent. Porównanie w parze u nas działa inaczej. Każde wypełnia test samo, za siebie i w spokoju, a dopiero potem wyniki się spotykają.
- Osoba, która ma gotowy i odblokowany wynik testu, wysyła bliskiej osobie zaproszenie w formie linku. Pseudonim, pod jakim zapisała zaproszoną osobę, widzi tylko ona.
- Zaproszona osoba wypełnia test i odblokowuje własny wynik. Jest to jej wynik, z pełną interpretacją, a nie dodatek do porównania.
- Gdy obie osoby mają odblokowane wyniki, pojawia się porównanie: w czym się zgadzacie, czym się różnicie i co z tym zrobić. Przy każdym wymiarze jest tekst napisany dla pary, a nie dla jednej osoby.
Porównanie działa przy wszystkich testach, nie tylko przy językach miłości. Zaproszenie można też wysłać jednostronnie, czyli tak, żeby zaproszona osoba porównania nie widziała. Przydaje się to wtedy, gdy chcesz zrozumieć siebie na tle kogoś bliskiego, ale nie chcesz robić z tego wspólnego projektu. Zgodę na porównanie można w każdej chwili wycofać.
A jeśli podarujesz test komuś bliskiemu, a test masz już za sobą, prezent może być jednocześnie zaproszeniem do porównania. Pod choinką wypada to zgrabniej niż zdanie „chodź, zrobimy test o naszym związku”.
Jak zrobić test, żeby nie skończył się kłótnią
Testy dla par mają jedno ryzyko. Wynik można wykorzystać jak broń: „No widzisz, masz to czarno na białym, jesteś konfliktowy”. Kilka zasad, które temu zapobiegają:
- Wypełniajcie test osobno i bez zaglądania. Kto odpowiada z partnerem za plecami, odpowiada tak, jak chciałby wypaść.
- Zanim otworzycie wyniki, niech każde zgadnie, jak wypadnie druga strona. Różnica między przypuszczeniem a wynikiem bywa ciekawsza niż sam wynik. Na tym opiera się też gra z tekstu jak dobrze znasz swojego partnera.
- Czytajcie najpierw własny wynik, potem wynik partnera. Zaczynanie od tego, co „nie tak” jest z drugą osobą, to niezawodny sposób na zepsucie wieczoru.
- Rozmawiajcie o konkretnych sytuacjach, nie o punktach. „W niedzielę brakowało mi spokoju” działa lepiej niż „masz niską ekstrawersję”.
- Jeśli traficie na różnicę, która boli, zostawcie ją na inny dzień. Test otwiera tematy, nie trzeba ich zamykać tego samego wieczoru.
Jeszcze jedno, co łatwo przeoczyć: wynik testu opisuje to, jak widzisz siebie Ty. Partner może widzieć Cię inaczej i żadne z Was nie musi mieć „racji”. Ta różnica spojrzeń sama w sobie jest dobrym tematem.
Trzy pytania na rozmowę po teście
Wyniki leżą obok siebie. Co dalej? Zamiast przeglądać liczby, zatrzymajcie się przy trzech pytaniach.
W czym się zgadzamy, choć nigdy o tym nie mówimy?
Zacznijcie od tego, co Was łączy. Pary często żyją w przekonaniu, że różnią się we wszystkim, bo pamiętają kłótnie, a nie ciche zgody. Kiedy okaże się, że oboje potrzebujecie więcej czasu w pojedynkę, niż przyznajecie, może się zmienić cały plan weekendów.
Która różnica wraca u nas w kółko?
Znajdźcie wymiar, w którym jesteście najdalej od siebie, i spróbujcie przypisać do niego konkretny spór. Sprzątanie, pieniądze, wizyty u rodziny, telefon przy kolacji. Często okazuje się, że trzy różne kłótnie mają jeden korzeń. I tym korzeniem nie jest „jesteś egoistą”, tylko na przykład inna potrzeba bezpieczeństwa.
Potem wróćcie do Gottmana: czy to różnica, którą da się rozwiązać, czy taka, z którą można się tylko nauczyć żyć? Przy tej drugiej nie szukajcie zwycięzcy. Szukajcie umowy, która obojgu przyniesie ulgę, jak „godzina do namysłu” Bartka.
Po czym poznajesz, że mi na Tobie zależy?
Najprostsze pytanie i zaskakująco rzadko zadawane. Wynik testu stylów miłości daje odpowiedź w zarysie, ale prawdziwa odpowiedź jest konkretna: „Żebyś wieczorem zapytał, jak poszło spotkanie”. „Żebyś w sobotę rano dała mi godzinę na bieganie”. Takie zdania warto zapisać. Są bardziej przydatne niż jakikolwiek procent zgodności.
Kto z Was dwojga zapyta pierwszy?
Nie tylko dla par
Porównanie we dwoje ma sens nie tylko w związku romantycznym. Rodzeństwo, które razem odziedziczyło działkę, rodzic z dorosłym dzieckiem albo dwoje przyjaciół, którzy chcą razem założyć firmę, wpadają na te same różnice w tempie, w sporach i w sposobie okazywania, że im na sobie zależy. Jak zrobić test w gronie znajomych, żeby był zabawą, a nie przesłuchaniem, opisuje tekst test dla przyjaciół.
Ola i Bartek w tym roku nie jadą na Wigilię ani do Lublina, ani do Poznania. Wigilię robią u siebie, w pierwszy dzień świąt jadą do jej rodziców, w drugi do jego. Żaden test im tego nie podpowiedział. Po prostu w końcu powiedzieli sobie, o co każdemu z nich w tym sporze co roku chodziło.