Piątkowa domówka, cztery osoby przy jednym stole i jedno pytanie: kto z nas najdłużej przetrwałby na bezludnej wyspie? Kasia bez wahania wskazuje Bartka, Bartek Kasię, a Kuba oznajmia, że on wróciłby do domu własną łodzią. Pół godziny później okazuje się, że każde z nich widzi pozostałych trochę inaczej, niż oni widzą samych siebie. I właśnie o tym jest dobry test dla przyjaciół.
Quizy w stylu „jak dobrze znasz swoją przyjaciółkę” sprawdzają pamięć: ulubiony kolor, imię pierwszego psa, data urodzin. Zabawne, tylko że o przyjaźni mówią niewiele. Ciekawiej jest sprawdzić, w czym naprawdę jesteście do siebie podobni, czym się różnicie i dlaczego mimo to tak dobrze się dogadujecie.
Ten tekst jest o tym, co o podobieństwie przyjaciół wiedzą badacze, dlaczego wspólny śmiech znaczy tak dużo i jak zrobić z testu wieczór, który się zapamięta. A do tego: co zrobić, gdy Wasze wyniki wyjdą zupełnie różne.
Dlaczego przyjaciele bywają do siebie podobni
Socjologowie nazywają to homofilią: ludzie zbliżają się do tych, którzy są do nich w czymś podobni. Miller McPherson, Lynn Smith-Lovin i James Cook w 2001 roku podsumowali dziesiątki lat badań i znaleźli podobieństwo niemal wszędzie: w wieku, wykształceniu, wartościach, pasjach i poglądach. Przysłowie „swój ciągnie do swego” ma więc całkiem solidne oparcie w danych.
Część tego podobieństwa to po prostu sprawa okoliczności. Przyjaciół nie wybieramy z całego świata, tylko spośród ludzi, których spotykamy w klasie, w akademiku, w pracy albo na tym samym osiedlu. Kto co weekend jeździ na rowerze po Kampinosie, poznaje głównie ludzi, którzy lubią rower. Podobieństwo często pojawia się więc, zanim w ogóle zdążycie się poznać.
Bardziej zaskakujące jest badanie Carolyn Parkinson, Adama Kleinbauma i Thalii Wheatley z 2018 roku. Cały rocznik studentów studiów podyplomowych najpierw opisał w ankiecie, kto się z kim przyjaźni, a potem część z nich oglądała w rezonansie magnetycznym te same filmy. Mózgi przyjaciół reagowały na nagrania wyraźnie podobnie, a im dalej od siebie ludzie byli w sieci znajomości, tym mniejsze podobieństwo mierzyli badacze. Przyjaciele dzielą więc chyba nie tylko zainteresowania, ale i sposób patrzenia na świat.
Podobieństwo to jednak nie wszystko. Prawie w każdej paczce jest ktoś, kto mówi za wszystkich, i ktoś, kto woli słuchać. Jedna osoba planuje wyjazd na Mazury co do godziny, inna dołącza rano w dniu wyjazdu. Przyjaźń często trzyma się właśnie dlatego, że w czymś się uzupełniacie.
Humor jako klej przyjaźni
Kiedy zapytasz ludzi, co najbardziej lubią w swoich najbliższych przyjaciołach, odpowiedź „można się z nią albo z nim pośmiać” pada prawie zawsze. Humor to nie tylko miły dodatek. Robin Dunbar i jego zespół pokazali w 2012 roku, że po wspólnym śmiechu ludzie znoszą więcej bólu, co tłumaczą wydzielaniem endorfin. Śmiech w grupie działa więc trochę jak wzajemne iskanie u małp: drobny rytuał, który trzyma ludzi razem.
Czas spędzony razem też ma znaczenie. Jeffrey Hall oszacował w 2018 roku, że z przypadkowego znajomego robi się kolega mniej więcej po 50 godzinach wspólnego czasu, a z kolegi bliski przyjaciel dopiero po ponad 200 godzinach. Liczyło się, jak ten czas był spędzany: przede wszystkim rozmowy, granie i wspólne wygłupy, godziny pracy obok siebie znacznie mniej.
Tyle że humor nie jest jeden. Psycholog Rod Martin i jego współpracownicy opisali w 2003 roku cztery style humoru według tego, czy żart jest życzliwy, czy ma ostrze, i czy celuje w innych, czy we własną osobę. Szczegółowo omawia je tekst o czterech stylach humoru, tutaj tylko to, jak wyglądają wśród przyjaciół.
| Styl | Co daje paczce | Gdzie może zgrzytać |
|---|---|---|
| Jednoczący | Wciąga nową osobę do rozmowy, z niezręcznej chwili robi anegdotę. | Kiedy zawsze ma być wesoło, o poważnych sprawach rozmawia się ciężej. |
| Pokrzepiający | Dystans, dzięki któremu nieudaną wycieczkę przeżyje nawet jej organizator. | Kto od razu wszystko obraca w żart, może w ogóle nie rozmawiać o problemie. |
| Cięty | Docinki, które między bliskimi ludźmi znaczą „ufam ci”. | Efekt zależy od tego, jak pewnie druga osoba akurat się czuje. |
| Autoironiczny | Rozbraja i zdejmuje z pokoju napięcie. | Rola „tego, z kogo wolno się śmiać” łatwo zostaje na stałe. |
Właśnie tu test robi się ciekawy. W większości paczek style się mieszają i to ta mieszanka często tworzy dobrą atmosferę: jedna osoba rzuca celne komentarze, druga śmieje się z siebie, a ktoś jeszcze inny pilnuje, żeby nikt nie poczuł się urażony. Odkrycie, kto z Was jest kim, bywa lepszą zabawą, niż można by się spodziewać.
Jak zrobić test z przyjaciółmi, żeby była z tego zabawa
Samo wypełnianie testu to dziesięć minut ciszy nad telefonem. Zabawa zaczyna się przed nim i po nim. Sprawdza się taka kolejność:
- Każdy zapisuje na karteczce, jak według niego wypadną pozostali. Przy humorze na przykład: kto z nas najczęściej żartuje z samego siebie?
- Test każdy wypełnia sam za siebie, bez zaglądania przez ramię i bez podpowiadania.
- Wyniki odsłaniacie po kolei i przy każdym czytacie, co kto obstawiał.
- Najwięcej punktów dostaje osoba, która najtrafniej oceniła innych. Wyróżnienie dostaje ta, która najbardziej pomyliła się co do siebie.
Jeśli nie wiesz, od czego zacząć, wybierz test krótki i taki, o którym łatwo się rozmawia. Style humoru nadają się do tego idealnie, bo każdy od razu kojarzy wynik z konkretnymi sytuacjami z Waszej paczki. Śmiejecie się razem głównie ze świata, czy raczej z siebie nawzajem? Jaki styl humoru masz Ty, a jaki Twoi przyjaciele?
Dla dwóch najbliższych osób jest też spokojniejsza wersja: porównanie wyników we dwoje. Kto ma wynik testu gotowy i odblokowany, zaprasza przyjaciela albo przyjaciółkę linkiem. Zaproszona osoba wypełnia test i odblokowuje własny wynik, a gdy obie osoby mają odblokowane wyniki, pojawia się porównanie: w czym się zgadzacie, czym się różnicie i co z tym zrobić. Przy każdym wymiarze jest tekst napisany specjalnie dla Waszej dwójki. Porównanie działa przy wszystkich testach, można też zaprosić jednostronnie, czyli tak, żeby zaproszona osoba porównania nie widziała, a zgodę da się w każdej chwili wycofać.
Pseudonim, który nadasz zaproszeniu, widzisz tylko Ty. Śmiało więc: „Kuba z własną łodzią”.
Przy okazji: zabawa w zgadywanie działa też w parze. Dla partnerów mamy rozpisaną wersję z pytaniami w czterech rundach w tekście jak dobrze znasz swojego partnera, a z przyjaciółmi gra się dokładnie tak samo.
Co zrobić, gdy wyjdzie Wam co innego
Prędzej czy później przychodzi moment, gdy wyniki rozjeżdżają się bardziej, niż można było przypuszczać. U jednej z Was cięty humor wychodzi wysoko, u drugiej prawie na zerze. Inny test pokazuje, że kumpel jest dużo bardziej zamknięty, niż wydaje się w pubie. Co z tym zrobić?
Najpierw najważniejsze: różnica to nie wyrok. Test opisuje, jak każde z Was zwykle reaguje, nic więcej. Nie mówi, czy do siebie pasujecie, a już na pewno nie, czy Wasza przyjaźń przetrwa. Wiele najmocniejszych duetów opiera się na tym, że jedna osoba dodaje odwagi, a druga hamuje.
Różnica to raczej dobre zaproszenie do rozmowy, do której inaczej by nie doszło. Kilka pytań, które działają:
- Kiedy mój humor wydawał ci się raczej przykry niż zabawny? I powiesz mi następnym razem od razu?
- Co we mnie cenisz, a w sobie tego nie znajdujesz?
- W jakiej sytuacji chcesz mieć mnie obok, a w jakiej raczej nie?
To pierwsze pytanie bywa najcenniejsze. Przy ciętym humorze rzadko od razu widać, jak żart wylądował: trafiona osoba zwykle śmieje się razem z innymi i odzywa się, jeśli w ogóle, dużo później. Test daje pretekst, żeby powiedzieć to na głos i nie zabrzmieć jak wyrzut.
A jeśli wyjdzie, że jesteście podobni prawie we wszystkim? To też w porządku, tylko zastanówcie się, czy czegoś Wam w paczce nie brakuje. Kto z Was wymyśla nowe wypady, skoro wszyscy wolicie sprawdzone miejsca? Komu się zwierzasz, kiedy potrzebujesz usłyszeć inne zdanie niż własne?
Test dla przyjaciół czy dla partnera?
Między przyjaciółmi a partnerami jest jedna istotna różnica. Z przyjaciółmi zwykle nie mieszkacie razem i nie dzielicie się pieniędzmi ani tym, kto wynosi śmieci. Różnice charakteru znosi się więc między przyjaciółmi łatwiej i często bardziej się je docenia. W związku te same różnice spotykają się codziennie w kuchni.
Jeśli ciekawi Cię, jak to wygląda u par, które dzielą dom, zajrzyj do tekstu test dla par. Znajdziesz tam, co z osobowości naprawdę wiąże się z jakością związku, a co jest raczej mitem.
U przyjaciół obowiązuje prostsza zasada. Dobry test nie powie Wam, czy do siebie pasujecie, to wiecie od dawna. Pokaże za to, dlaczego z jedną osobą śmiejesz się zupełnie inaczej niż z resztą, i da dobry powód, żeby usiąść razem i o tym pogadać. Kto z Waszej paczki powinien wypełnić test jako pierwszy?