Enneagram typ 7: Odkrywca - motywacja, skrzydła i strzałki

Wtorkowy wieczór, kolacja ze znajomymi, atmosfera się klei. W Twojej głowie działają w tym czasie trzy otwarte zakładki: co dałoby się wcisnąć w weekend, dokąd polecieć w październiku i czy z wczorajszego pomysłu nie zrobiłby się jednak biznes.

Nikt tego nie zauważa. Śmiejesz się, dorzucasz historie, trzymasz stół w kupie. Uchodzisz za osobę, która najbardziej ze wszystkich cieszy się tym wieczorem. Po prostu nie do końca jesteś na tej kolacji.

To nie jest kwestia krótkiej uwagi. To najbardziej widoczna warstwa jednego z dziewięciu typów enneagramu: typu 7, w naszym teście nazywanego Odkrywcą.

Co naprawdę napędza siódemkę

Enneagram jako model osobowości poskładał pod koniec lat 60. boliwijski myśliciel Oscar Ichazo, a w latach 70. przeniósł go do praktyki psychologicznej chilijski psychiatra Claudio Naranjo. Jego dziewięć typów nie jest posortowanych według zachowania. Sortuje je motywacja: to, czego człowiek najbardziej potrzebuje w środku, i to, czego najbardziej się boi.

Siódemka jedzie na wolności i nasyceniu. Chce doświadczyć tego, co świat ma do zaoferowania, i nie przegapić niczego, co się liczy. To nie hedonizm dla samego hedonizmu. To apetyt z własną wewnętrzną logiką: dopóki drzwi zostają otwarte, nic nie jest w stanie Cię uwięzić.

Z zewnątrz wygląda to na beztroskę. Pod spodem pracuje coś innego. Rdzeniowy lęk siódemki to utknięcie w bólu i niedostatku, w miejscu, z którego nie ma przyjemnego wyjścia. Razem z typami 5 i 6 siódemka należy do grupy, którą model przypisuje głowie, czyli tam, gdzie lęk tli się tuż pod powierzchnią. Tyle że szóstka ten lęk przyznaje, piątka zatrzaskuje przed nim drzwi, a siódemka przebiera go za entuzjazm.

Dlatego nie unikasz nieprzyjemnych rzeczy tak, jak robi to większość ludzi. Nie wymykasz się chyłkiem. Wychodzisz z nowym planem, który brzmi tak dobrze, że nikt wokół nie rejestruje samego wyjścia. W połowie przypadków Ty też nie.

To tłumaczy również, dlaczego siódemki tak źle znoszą pustkę. Wolne niedzielne popołudnie bez żadnych planów nie jest odpoczynkiem. Jest szczeliną, a w szczelinę natychmiast wchodzi wszystko, co przez tydzień było odsuwane na bok.

Szczęście w wersji siódemki mieści się w jednym zdaniu: życie warte przeżycia, i to teraz, a nie kiedyś.

Zaskakuje to, jaką emocję Ichazo widział na dnie tego typu. Każdemu typowi przypisał tak zwaną namiętność, czyli uczucie, które nim po cichu steruje, a siódemce przypadło obżarstwo. Z jedzeniem nie ma to nic wspólnego. Chodzi o to, że żadna porcja doświadczenia nigdy nie wystarcza, bo smak jest zawsze w następnej rzeczy, a nie w tej, która akurat leży na talerzu. Skąd wziął się cały model i co da się o nim rzetelnie powiedzieć, opisujemy w przewodniku po enneagramie.

Odkrywca w zwykłym tygodniu

Poznasz to po drobiazgach. Pięć projektów w toku, dwa z nich zaczęte w zeszłym miesiącu z wielkim entuzjazmem. Kalendarz pękający w szwach, w którym i tak szukasz miejsca na jeszcze jedną rzecz. Nowy pomysł co rano i pokusa, żeby zabrać się za niego, póki jest świeży.

Charakterystyczne jest też to, jak siódemka planuje sobotę. Trzy opcje zostają otwarte, koncert, wypad w góry i kolacja u znajomych, i żadna nie zostaje potwierdzona, bo potwierdzenie jednej soboty zamyka dwie pozostałe. W piątek wieczorem bilety na koncert są wyprzedane, a reszta towarzystwa umówiła się bez Ciebie. Sobota kończy się w domu, z telefonem w ręku. Wolność, w imię której nic nie zostało potwierdzone, zjadła samą siebie.

Nuda jest w Twoim słowniku przekleństwem, a do zabawienia Cię wystarczy naprawdę niewiele. Odwołany lot zamienia się w Twoich rękach w historię, którą będziesz opowiadać jeszcze za pięć lat. Właśnie ten talent sprawia, że siódemkę chce się mieć przy sobie, kiedy coś idzie nie tak.

Haczyk doczepiony do tego wszystkiego daje się zmierzyć. W 2010 roku psycholodzy Matthew Killingsworth i Daniel Gilbert zebrali ponad ćwierć miliona odpowiedzi od 2250 osób, którym telefon w losowych momentach zadawał trzy pytania: co robisz, jak się czujesz i czy myślisz akurat o czymś innym. Myśli błądziły gdzie indziej w 47 procentach próbek. W tych momentach ludzie byli mierzalnie mniej szczęśliwi, nawet jeśli błądzili w stronę przyjemnych tematów.

Dla siódemki to niewygodne odkrycie, bo antycypacja jest jej ulubioną dyscypliną. Planowanie podróży bywa lepsze niż sama podróż i nie plan jest tutaj problemem. Problemem jest to, ile uwagi zostaje dla miejsca, do którego faktycznie się dotarło. Stoisz na tarasie widokowym, na który zbierało się pół roku, i po dwóch minutach głowa wyszukuje kierunek na przyszłą wiosnę.

Jeszcze jedna rzecz ma fachową nazwę i pasuje do siódemek co do joty. W 1996 roku Steven Hayes ze współpracownikami opisał unikanie doświadczania: wysiłek, żeby nie przeżywać nieprzyjemnych stanów wewnętrznych, i przestawianie sobie okoliczności tak, aby tak zostało. Siódemka nie robi tego ponuro. Robi to wesoło i dlatego uchodzi jej to na sucho o wiele dłużej niż komukolwiek innemu. Nikt nie zatrzymuje kogoś, kto się śmieje.

Ile rzeczy masz teraz zaczętych w połowie? I ile z nich wylądowało tam dokładnie w chwili, w której przestały być nowe?

Mocne strony i cień, który rzucają

Każda zaleta siódemki ma swoją odwrotną wersję i obie wyrastają z tego samego korzenia. Nie masz osobnej listy słabości. Masz drugą stronę tej samej monety.

Mocna strona	Gdzie się załamuje
Energia i optymizm, którymi zarażasz całą salę	Entuzjazm wyparowuje, zanim pojawi się robota, a zespół zostaje z nią sam
Szybkie myślenie i łączenie odległych pomysłów	Dziesięć pomysłów tygodniowo, ani jeden dokończony
Z każdej katastrofy wyciągniesz historię i wnioski	Przepakowujesz tak samo te rzeczy, które trzeba było poczuć, a nie ominąć
Ludziom jest przy Tobie dobrze	Obietnice rozdaje się łatwiej, niż potem dotrzymuje
Odwaga do próbowania nowego i wytrzymywania niepewności	Zobowiązania wiszą otwarte, dopóki same się nie rozstrzygną

Wewnętrzny głos, z którym żyje siódemka, nie krytykuje. Kusi. Podpowiada, że tamta druga rzecz może być ciekawsza, że tutaj nie ma już czego oglądać i że nic złego się nie stanie, jeśli to odpuścisz. Kto nigdy tego głosu nie słyszał, ma spory kłopot ze zrozumieniem, dlaczego ktoś tak zdolny zostawia za sobą tyle niedokończonego.

Skrzydła i strzałki: cztery wersje siódemki

Dwie siódemki potrafią różnić się tak bardzo, że wyglądają na zupełnie inne typy. Robi to skrzydło, czyli sąsiedni typ podbarwiający Twój rdzeń, oraz dwie strzałki pokazujące, dokąd idziesz, kiedy w życiu się układa, i dokąd osuwasz się, kiedy przestaje.

Skrzydło 6: wersja przyziemna

Skrzydło 6 trzyma Cię przy ziemi. Planujesz z zabezpieczeniem, ostrożniej dobierasz obietnice i masz w sobie więcej lojalności oraz przewidywalności, niż siódemkom się zwykle przypisuje. Pod humorem siedzi jednak czasem nieprzyznany niepokój, który wolisz odbić żartem, niż nazwać po imieniu. Skąd bierze się ta czujność, opisujemy w profilu typu 6 (Sceptyk).

Skrzydło 8: wersja przebojowa

Skrzydło 8 dokłada rozpędu. Wiesz, czego chcesz, i idziesz po to bez objazdów, co daje mocnego założyciela firmy. Ryzyko nazywa się przestrzelenie i pokazuje się w pracy, w przyjemnościach i w słowach. Zdanie rzucone w emocjach potrafi tu narobić więcej szkód niż cały tydzień unikania trudnego tematu. Podobna intensywność napędza typ 8 (Obrońca).

Kiedy się układa: ruch w stronę piątki

Kierunek rozwoju prowadzi Cię do typu 5 (Analityk). Czyli zwolnić, wejść w głąb i zostać przy jednej rzeczy dłużej, niż jest to wygodne. Trzy znaki mówią, że to się właśnie dzieje. Kończysz jedno, zanim otworzysz następne. Cichy wieczór w domu przestaje uwierać. A tam, gdzie wcześniej tylko próbowałeś smaku, schodzisz pod powierzchnię. Prawdziwa wolność to nie trzymanie wszystkich opcji otwartych. To umiejętność wybrania jednej.

Kiedy rośnie presja: osunięcie w stronę jedynki

Pod stresem osuwasz się w stronę typu 1 (Perfekcjonista). Lekkość przechodzi w drażliwą krytykę, wszystko Ci przeszkadza, a śruby dokręcasz sobie i całemu otoczeniu. Bliscy są zwykle bardziej zaskoczeni niż Ty, bo tej Twojej wersji po prostu nie znają. Potraktuj to jako sygnał, że uciekasz przed czymś, co chce zostać przeżyte, a nie przeformułowane.

Typ 7 w związkach i w pracy

W związku

Jesteś zabawnym, hojnym partnerem i życie z Tobą nie zastyga. Umiesz zaskakiwać, podnosisz nastrój, a na wakacjach zawsze jest z Tobą co robić. Trudne rozmowy jednak się odkładają, a kiedy związek przestaje być zabawny, oko zaczyna uciekać w bok.

Typowa scena wygląda tak. O dziesiątej wieczorem druga osoba zaczyna mówić o czymś, co między wami nie działa od miesięcy. Rzucasz żart, oboje się śmiejecie, napięcie znika. Ta rozmowa nigdy już nie wraca. Trzy miesiące później słyszysz, że nic nie traktujesz poważnie, i szczerze nie masz pojęcia, skąd to się wzięło. Z Twojej perspektywy przecież nic złego się wtedy nie stało.

Związek zyskuje najwięcej wtedy, gdy zostajesz w dyskomforcie kilka minut dłużej, niż masz na to ochotę. Bliskość rodzi się dokładnie tam, gdzie zostajesz, mimo że nie jest zabawnie, a ból jest do przeżycia, nie do ominięcia.

Z drugiej strony barykady kilka rzeczy działa niezawodnie, jeśli mieszkasz z siódemką. Poważne rozmowy prowadź krótko i konkretnie, bo długa sekcja zwłok ją zamyka. Daj jej wolność i nowość, bo klatka siódemki nie uspokaja, tylko płoszy. A kiedy ucieka w rozrywkę, zapytaj, przed czym ucieka, bo z własnej inicjatywy zwykle tego nie powie.

W pracy i w karierze

Świetnie wypadasz tam, gdzie ceni się pomysły i tempo. Marketing, media, przedsiębiorczość, innowacje, eventy, turystyka, strategia kreatywna. Wszędzie tam, gdzie zmiana jest normą, a nie zakłóceniem, Twoja ruchliwość przestaje być wadą i zaczyna być przewagą. Uważaj natomiast na rutynę i samotną dłubaninę w szczegółach, bo wyssie Cię szybciej niż podwójna porcja czegoś, co lubisz.

Jako menedżerowie siódemki bywają w równym stopniu inspirujące i wyczerpujące. Co poniedziałek ogłaszany jest nowy kierunek, a zespół, który kończy jeszcze poprzedni, stopniowo przestaje traktować którykolwiek poważnie. Najcenniejsza osoba obok siódemki to ta, która domyka sprawy, i warto powiedzieć jej to na głos, bo sama rzadko się wypycha. Zwykle siedzi cicho z boku i zamyka to, co reszta zdążyła już porzucić.

Drugie ryzyko zawodowe jest cichsze. Siódemka rzadko odchodzi z powodu konfliktu, bo konflikt da się przeżartować. Odchodzi w momencie, w którym praca robi się zwyczajna, czyli mniej więcej miesiąc przed tym, jak w połowie zbudowana rzecz zaczęłaby się w końcu zwracać. Kariera wygląda potem jak kolekcja obiecujących początków bez niczego solidnego pod nogami.

Z czym myli się siódemka i co naprawdę pomaga

Typ 7 najczęściej mylony jest z czterema innymi typami, bo z zewnątrz zachowanie wygląda podobnie. Różnica siedzi zawsze w motywacji.

Typ	Co wygląda podobnie	Jak je rozróżnić
3 Zdobywca	Oba typy szybkie, widoczne i stale w ruchu	Trójka goni wynik i to, jak zostanie odebrany. Siódemka goni doświadczenie, nawet jeśli nic namacalnego z niego nie zostaje
8 Obrońca	Intensywność, apetyt na życie, bezceremonialna bezpośredniość	Ósemka chce kontroli. Siódemka chce mieć otwarte drzwi
2 Opiekun	Ciepło, towarzyskość, ludzie lubią ich obecność	Dwójka czyta cudze potrzeby. Siódemka czyta możliwości
9 Rozjemca	Jedni i drudzy omijają nieprzyjemne rzeczy szerokim łukiem	Dziewiątka unika, zwalniając i wtapiając się w tło. Siódemka unika, przyspieszając i przenosząc się gdzie indziej

Otoczenie myli się tu szczególnie często i zwykle bierze siódemkę za trójkę. Oba typy wyglądają jak energiczna osoba z napchanym kalendarzem. Tyle że trójka pracuje nad tym, jak zostanie odebrany wynik, a siódemka nad tym, żeby nic nie przywiązywało jej do jednego miejsca.

Różnica między typem, który naprawdę pasuje, a takim, który po prostu ładnie brzmi, wychodzi dopiero przy pytaniu o motywację. Jeśli się wahasz, zrób nasz krótki test enneagramu: czterdzieści pięć pytań zajmuje jakieś siedem minut.

W codziennym życiu siódemkom pomagają przede wszystkim cztery rzeczy:

• Prowadź listę rzeczy skończonych, nie tylko listę pomysłów. Pierwsze spojrzenie na taką listę bywa dla siódemki mocno otrzeźwiające.
• Każde "tak" powiedziane czemuś nowemu jest cichym "nie" dla trzech rzeczy już zaczętych. Zanim się zgodzisz, policz, co właśnie odsuwasz.
• Nieprzyjemne uczucie nie musi zostać naprawione od ręki. Zostań przy nim dziesięć minut dłużej, niż chcesz, i sprawdź, że nic Cię od tego nie spotkało.
• Jeden wieczór w tygodniu bez planu, bez telefonu i bez kombinowania o następnym weekendzie. Na początku będzie nie do zniesienia i o to dokładnie chodzi.

Wybierz w tym tygodniu jedną rzecz, która przestała być ciekawa w połowie, dokończ ją i zobacz, co pojawia się po nudnym odcinku. Zwykle jest to ta część, dla której cała sprawa w ogóle miała sens. Siódemki rzadko tam docierają, bo nudny odcinek to dokładnie to miejsce, w którym skręcają.