Enneagramtype 7 - de Experimenteerder: vrij en rusteloos

Het is dinsdagavond, je zit met vrienden uit eten en de avond loopt lekker. Ondertussen heeft je hoofd drie tabbladen open: wat er nog in het weekend past, waar je in oktober naartoe zou kunnen vliegen, en of dat idee van gisteren een bedrijf kan worden.

Niemand merkt het. Je lacht, je vult de verhalen aan, je houdt de tafel levendig. Je bent alleen niet helemaal bij het etentje.

Dit gaat niet echt over een korte aandachtsspanne. Het is de meest zichtbare bovenlaag van een van de negen enneagramtypes: type 7, de Experimenteerder.

Wat type 7 werkelijk drijft

Het enneagram als persoonlijkheidsmodel werd eind jaren zestig samengesteld door de Boliviaanse denker Oscar Ichazo en in de jaren zeventig de psychologische praktijk in gebracht door de Chileense psychiater Claudio Naranjo. De negen types zijn niet gesorteerd op gedrag. Ze zijn gesorteerd op motivatie: op wat iemand vanbinnen het hardst nodig heeft en waar hij het bangst voor is.

Type 7 draait op vrijheid en voldoening. Ervaren wat de wereld te bieden heeft en niets missen wat ertoe doet. Dit is geen hedonisme om het hedonisme. Het is een honger met een eigen logica: zolang de deuren openstaan, kan niets je opsluiten.

Van buitenaf leest het als zorgeloos. Eronder draait iets anders. De kernangst van een type 7 is vast komen te zitten in pijn en gemis, ergens stranden zonder aangename uitweg. Samen met type 5 en type 6 zit type 7 in de groep die het model bij het hoofd plaatst, waar angst onder de oppervlakte brandt. Maar waar type 6 de angst toegeeft en type 5 de deur ervoor dichtdoet, kleedt type 7 hem aan als enthousiasme.

Je vermijdt onaangename dingen dus niet zoals de meeste mensen dat doen. Je sluipt niet weg. Je vertrekt met een nieuw plan dat zo goed klinkt dat niemand om je heen de aftocht registreert. De helft van de tijd registreer je hem zelf ook niet.

Het verklaart ook waarom mensen met type 7 leegte zo slecht verdragen. Een vrije zondagmiddag zonder plannen is geen rust. Het is een gat, en alles wat je opzij hebt geschoven verhuist er meteen naartoe.

Wat een type 7 geluk noemt, past in één zin: een leven dat de moeite waard is, en dat nu de moeite waard is en niet ooit.

Het verrassende is welke emotie Ichazo onder dit type zag. Hij koppelde aan elk type een zogeheten passie, de emotie die het stilletjes aandrijft, en type 7 kreeg vraatzucht toebedeeld. Dat heeft niets met eten te maken. Het beschrijft dat geen enkele portie ervaring ooit genoeg is, omdat de smaak altijd in het volgende zit en niet in wat er nu op het bord ligt. Waar het model vandaan komt en wat we er met enige zekerheid over kunnen zeggen, staat in onze gids over het enneagram.

De Experimenteerder in een gewone week

Je herkent het aan kleine dingen. Vijf projecten die lopen, twee daarvan vorige maand met groot enthousiasme begonnen. Een agenda die uit zijn voegen barst, waarin je toch nog ruimte zoekt voor één ding extra. Elke ochtend een nieuw idee, en de drang om er meteen mee te beginnen zolang het vers is.

Ook de manier waarop een type 7 een zaterdag plant, is kenmerkend. Drie opties blijven open, een concert, een wandeling en eten bij een vriend, en geen ervan wordt bevestigd, want één zaterdag bevestigen betekent twee andere afsluiten. Vrijdagavond is het concert uitverkocht en heeft iedereen zonder jou plannen gemaakt. De zaterdag vindt uiteindelijk thuis plaats, op je telefoon.

Verveling is een scheldwoord in je woordenboek, en er is bijzonder weinig nodig om je te vermaken. Een geannuleerde vlucht wordt in jouw handen een verhaal dat je over vijf jaar nog vertelt. Precies dat talent maakt mensen met type 7 tot degenen die je erbij wilt hebben als er iets misgaat.

Het addertje onder al dit gras laat zich trouwens meten. In 2010 verzamelden de Amerikaanse psychologen Matthew Killingsworth en Daniel Gilbert ruim een kwart miljoen reacties van 2.250 mensen, van wie de telefoon op willekeurige momenten piepte met de vraag wat ze aan het doen waren, hoe ze zich voelden en of ze aan iets anders dachten. In 47 procent van de metingen was het hoofd ergens anders. Op die momenten waren mensen meetbaar minder gelukkig, ook als hun gedachten naar aangename onderwerpen afdwaalden.

Voor een type 7 is dat een ongemakkelijke bevinding, want vooruitkijken is de favoriete discipline. De reis plannen verslaat vaak de reis zelf, en het plan is niet het probleem. Het probleem is hoeveel aandacht er overblijft voor de plek waar je daadwerkelijk bent aangekomen.

Nog iets heeft een technische naam en past precies bij dit type. In 1996 beschreven Steven Hayes en collega's ervaringsvermijding als de moeite die iemand doet om onaangename innerlijke toestanden niet te ervaren, en om zijn omstandigheden zo te schikken dat het zo blijft. Een type 7 doet dat niet verbeten. Een type 7 doet het vrolijk, en daarom blijft het veel langer onbetwist dan bij wie dan ook. Niemand houdt iemand tegen die staat te lachen.

Hoeveel dingen heb je op dit moment half af? En hoeveel daarvan heb je precies op het moment losgelaten dat ze ophielden nieuw te zijn?

Sterke punten en de schaduw die ze werpen

Elk sterk punt van een type 7 heeft een omgekeerde versie, en allebei groeien ze uit dezelfde wortel. Je hebt geen aparte lijst met zwakke punten. Je hebt de andere kant van dezelfde medaille.

De innerlijke stem waar een type 7 mee leeft, bekritiseert niet. Die verleidt. Hij fluistert dat het andere misschien interessanter is, dat je hier genoeg hebt gezien, en dat er niets ergs gebeurt als je het loslaat. Wie die stem nooit heeft gehoord, snapt moeilijk waarom iemand die zoveel kan zo veel onafgemaakt achterlaat.

Vleugels en pijlen: vier versies van type 7

Twee mensen met type 7 kunnen zo veel van elkaar verschillen dat ze op verschillende types lijken. Dat verschil komt van de vleugel, het buurtype dat je kern kleurt, en van twee pijlen die laten zien waar je heen beweegt als het goed gaat en waar je heen glijdt als dat niet zo is.

Vleugel 6: de meer geaarde versie

Vleugel 6 houdt je voeten op de grond. Je plant met een vangnet, je bent voorzichtiger met wat je belooft, en je bent loyaler en betrouwbaarder dan mensen met type 7 doorgaans krijgen toegeschreven. Onder de humor zit alleen soms een onerkende onrust die je liever met een grap wegslaat dan benoemt. Waar die waakzaamheid vandaan komt, staat beschreven in het profiel van type 6, de Scepticus.

Vleugel 8: de assertieve versie

Vleugel 8 voegt daadkracht toe. Je weet wat je wilt en gaat er zonder omwegen op af, wat een sterke oprichter van een bedrijf oplevert. Het risico heet doorschieten, en dat laat zich zien in het werk, in genot en in woorden. Een vergelijkbare intensiteit drijft type 8, de Wachter.

Als het goed gaat: de beweging naar type 5

Je groeirichting wijst naar type 5, de Geleerde. Dat betekent afremmen, de diepte in gaan en langer bij één ding blijven dan comfortabel voelt. Drie signalen verraden dat het gebeurt: iets afmaken voordat je het volgende opent, een stille avond thuis uitzitten en ervan genieten, en onder de oppervlakte gaan waar je vroeger alleen proefde. Echte vrijheid is niet elke optie openhouden. Het is kunnen kiezen.

Als de druk oploopt: het afglijden naar type 1

Onder stress glijd je af naar type 1, de Perfectionist. De lichtheid slaat om in prikkelbare kritiek, je vindt overal iets van, en je draait de schroeven aan bij jezelf en bij iedereen om je heen. De mensen dicht bij je schrikken er meestal meer van dan jij, want dit is niet de versie van jou die ze kennen. Zie het als een signaal dat je wegloopt voor iets wat gevoeld wil worden en niet omgepraat.

Type 7 in relaties en op het werk

In relaties

Je bent een leuke, gulle partner, en het leven met jou wordt niet muf. Je weet mensen te verrassen, je tilt de stemming op, en op vakantie is er met jou altijd iets te doen. Maar moeilijke gesprekken worden uitgesteld, en zodra de relatie ophoudt leuk te zijn, gaan je ogen dwalen.

Een typisch tafereel: om tien uur 's avonds begint je partner over iets dat al maanden niet goed loopt tussen jullie. Jij maakt een grap, jullie lachen allebei, de spanning is weg. Het gesprek komt nooit meer terug. Drie maanden later hoor je dat er niets echt toe lijkt te doen voor jou, en je hebt oprecht geen idee waar dat vandaan komt.

De relatie wint er het meest bij als je een paar minuten langer bij het ongemak blijft dan je zou willen. Diepte ontstaat precies daar waar je blijft terwijl het niet leuk is, en pijn is bedoeld om gevoeld te worden en niet om overgeslagen te worden.

Van de andere kant bekeken werken een paar dingen betrouwbaar als je met een type 7 samenleeft. Houd serieuze gesprekken kort en concreet, want een lange nabespreking laat hem dichtklappen. Geef hem vrijheid en nieuwe dingen; een kooi maakt een type 7 niet rustig maar schichtig. En als hij naar het plezier vlucht, vraag dan waarvoor hij wegloopt, want uit zichzelf kan hij het je meestal niet vertellen.

Op het werk en in je loopbaan

Je komt tot je recht waar ideeën en tempo tellen. Marketing, media, ondernemerschap, innovatie, evenementen, reizen, creatieve strategie. Pas op met routine en eenzaam detailwerk, want die putten je sneller uit dan het dubbele volume van iets wat je leuk vindt.

Als leidinggevende zijn mensen met type 7 in gelijke mate inspirerend en uitputtend. Elke maandag wordt er een nieuwe richting aangekondigd, en een team dat de vorige nog aan het afmaken is, neemt het gaandeweg allemaal niet meer serieus. De waardevolste persoon naast een type 7 is degene die dingen afmaakt, en het is de moeite waard om dat hardop te zeggen, want die persoon dringt zichzelf zelden naar voren.

Het tweede risico op het werk is stiller. Een type 7 vertrekt zelden om een conflict, want daar kun je overheen grappen. Hij vertrekt op het moment dat het werk gewoon wordt, en dat is meestal ongeveer een maand voordat het half gebouwde ding zich eindelijk zou hebben terugbetaald. De loopbaan ziet er dan uit als een verzameling veelbelovende starts zonder iets stevigs om op te staan.

Veelvoorkomende verwisselingen en wat echt helpt

Type 7 wordt het vaakst verward met vier andere types, omdat het gedrag van buitenaf op elkaar lijkt. Het verschil zit altijd in de motivatie.

Buitenstaanders zitten er hier extra vaak naast, meestal door een type 7 voor een type 3 aan te zien. Allebei lijken ze een energiek mens met een volle agenda. Maar een type 3 werkt aan hoe het resultaat gezien zal worden, terwijl een type 7 eraan werkt dat niets hem aan één plek bindt.

Het verschil tussen het type dat echt bij je past en het type dat vooral aantrekkelijk klinkt, komt pas boven als je naar de motivatie vraagt. Twijfel je, probeer dan onze korte enneagramtest; vijfenveertig vragen kosten ongeveer zeven minuten.

Wat mensen met type 7 in het dagelijks leven het meest helpt, komt neer op vier dingen:

• Houd een lijst bij van afgemaakte dingen, niet alleen een lijst met ideeën. De eerste blik op die lijst is voor een type 7 meestal ontnuchterend.
• Elk ja tegen iets nieuws is een stil nee tegen drie dingen die al begonnen zijn. Reken voordat je toezegt uit wat je ermee opzij schuift.
• Een onaangenaam gevoel hoeft niet ter plekke opgelost te worden. Blijf er tien minuten langer bij dan je zou willen, en merk dat het je niet heeft omgebracht.
• Eén avond per week zonder plan, zonder telefoon en zonder gesmeed over het volgende weekend. In het begin is dat onverdraaglijk, en precies dat is het werk.

Kies deze week één ding dat halverwege ophield interessant te zijn, maak het af, en kijk wat er opduikt na het saaie stuk. Meestal is dat het deel dat het hele ding de moeite waard maakte. Mensen met type 7 komen zelden zo ver, want in het saaie stuk slaan ze af.