Jak wybrać zawód, który do Ciebie pasuje: 3 kroki

Około 90 tysięcy godzin. Tyle przeciętnie spędza w pracy człowiek przez całe swoje życie. To mniej więcej jedna trzecia czasu, w którym nie śpisz, a rachunek wygląda tak samo niezależnie od tego, czy robisz coś, co Cię napędza, czy odliczasz godziny do piątku. Wybór zawodu rzutuje na finanse, na codzienne samopoczucie, na relacje i na poczucie, że to, co robisz, ma jakikolwiek sens. A mimo to sporo osób trafia do swojej pracy przypadkiem: bo rodzice tak to widzieli, bo akurat była oferta, bo tak było najwygodniej. Da się inaczej. Punkt wyjścia jest tylko jeden - poznanie własnej osobowości.

Dlaczego osobowość odgrywa tu główną rolę

Badania od dekad pokazują to samo: ludzie, których praca odpowiada ich typowi osobowości, są bardziej zadowoleni, wydajniejsi i rzadziej się wypalają. Amerykański psycholog John Holland zamknął to w jednej prostej zasadzie: najlepsze wyniki osiągamy w środowisku, które pasuje do naszej osobowości.

Holland wyróżnił sześć podstawowych typów osobowości, które tworzą fundament modelu RIASEC:

• R - realistyczny: praca rękami, z narzędziami, w terenie. Liczy się dla Ciebie namacalny efekt.
• I - badawczy: ciągnie Cię do analizy, badań i rozgryzania skomplikowanych problemów.
• A - artystyczny: kreatywność, oryginalność, wyrażanie siebie. Szukasz swobody i inspiracji.
• S - społeczny: lubisz pomagać, uczyć innych i pracować z ludźmi ramię w ramię.
• E - przedsiębiorczy: kierowanie, przekonywanie, organizowanie. Masz w sobie energię i ambicję.
• C - konwencjonalny: rozkwitasz tam, gdzie panuje system, porządek i precyzja. Pracujesz solidnie i z dbałością o szczegóły.

Jak to zrobić: trzy kroki do wyboru zawodu

1. Poznaj swój typ

Zacznij od uczciwego przyjrzenia się sobie. Test osobowości RIASEC pokaże Ci w 5-10 minut, które typy u Ciebie dominują. Wynikiem jest kod Hollanda, czyli kombinacja trzech najsilniejszych typów (na przykład SAE albo RIC), która opisuje Twój indywidualny profil.

2. Sprawdź, jakie zawody do niego pasują

Każdemu kodowi odpowiada grupa profesji, w których ludzie o podobnej osobowości czują się jak u siebie. Typ realistyczny (R) odnajdzie się w rzemiośle i technice, badawczy (I) w nauce i IT, artystyczny (A) w projektowaniu i mediach.

Sztuka polega jednak na tym, żeby czytać cały trzyliterowy kod, a nie samą dominującą literę. Ktoś z kodem SAE będzie pasował do zupełnie innych zawodów niż ktoś z SIC, choć u obu na czele stoi typ społeczny. To spora różnica.

3. Zweryfikuj to w praktyce

Żaden test nie zastąpi doświadczenia z pierwszej ręki. Zanim podejmiesz decyzję, spróbuj:

• Job shadowing: spędź jeden dzień u boku kogoś, kto naprawdę wykonuje tę pracę
• Wolontariat albo dorywcza praca w branży, choćby na kilka tygodni
• Poproś o półgodzinną rozmowę kogoś, kto siedzi w temacie od lat, i zapytaj, jak wygląda jego zwykły wtorek
• Kurs online lub weekendowy warsztat, żeby sprawdzić, czy sam temat w ogóle Cię wciąga

Najczęstsze błędy przy wyborze zawodu

Pensja jako jedyne kryterium. Pieniądze się liczą, ale na zadowolenie z pracy składa się dużo więcej: samodzielność, poczucie sensu, atmosfera wokół Ciebie i to, na ile dana rola pasuje do Twojej osobowości.

Idziesz w ślady rodziców albo znajomych. To, że tata jest inżynierem, nie znaczy jeszcze, że inżynieria jest dla Ciebie. Każdy z nas to inna mieszanka cech i inne warunki, w których wychodzi z niego to, co najlepsze.

Pomijanie własnych wartości. Poza osobowością ogromną rolę grają wartości zawodowe, czyli to, co naprawdę się dla Ciebie w pracy liczy: niezależność, bezpieczeństwo, wpływ albo coś zupełnie innego. Nazwać je pomoże test wartości zawodowych.

A co, jeśli już pracujesz i czujesz, że to nie to?

Kiedy ostatni raz cieszyłeś się na poniedziałek? Jeśli odpowiedź brzmi "nie pamiętam", to jeszcze nie wyrok, ale sygnał wart sprawdzenia. Zmiana kariery po trzydziestce czy czterdziestce zdarza się coraz częściej i zwykle wyraźnie podnosi zadowolenie z życia. Pierwszy krok znów jest ten sam: samopoznanie. Ustal, jaki masz typ osobowości i czy obecna praca rzeczywiście odpowiada Twojemu profilowi.

Czasem wystarczy drobna korekta: przejście na inne stanowisko w tej samej firmie, przemodelowanie zakresu obowiązków, dobranie nowych umiejętności. Innym razem potrzebny jest większy skok. Ale i on staje się wykonalny w chwili, gdy wiesz, dokąd zmierzasz.