Introwertyk czy ekstrawertyk? Prawda jest ciekawsza, niż myślisz

Ktoś na zebraniu rzuca: "zróbmy burzę mózgów". Połowa sali od razu się ożywia, druga połowa w duchu chowa się za monitorem. Znasz to? To, po której stronie stoisz, sporo mówi o Twoim miejscu na skali ekstrawersji. Prawda o introwersji i ekstrawersji jest jednak o wiele ciekawsza, niż się powszechnie sądzi.

Największy mit: introwertyk to nieśmiały, ekstrawertyk to towarzyski

To uproszczenie krąży od dekad i prowadzi na manowce. Introwersja to nie nieśmiałość. A ekstrawersja to nie to samo co towarzyskość.

Nieśmiałość jest lękiem przed społeczną oceną, obawą o to, co inni o Tobie pomyślą. Introwertyk niekoniecznie boi się sytuacji towarzyskich. Po prostu czerpie z nich mniej energii niż ekstrawertyk, a po pewnej dawce bodźców potrzebuje samotności, żeby się naładować.

Susan Cain, autorka bestsellera Quiet: The Power of Introverts (2012), ujęła to prosto: "Introwersja dotyczy tego, jak reagujesz na stymulację, w tym stymulację społeczną. Ekstrawertycy jej łakną, a introwertycy czują się najbardziej żywi wtedy, kiedy jest ciszej".

Introwertyk potrafi być świetnym mówcą na konferencji. Ekstrawertyk potrafi się spocić ze stresu na randce. Skala ekstrawersji mierzy dynamikę Twojej energii, nie Twoje umiejętności społeczne.

Co naprawdę mierzy ekstrawersja

W modelu osobowości Big Five ekstrawersja rozkłada się na kilka składników:

• Towarzyskość: ile kontaktu z ludźmi sam z siebie szukasz
• Asertywność: czy naturalnie przejmujesz stery w grupie
• Pozytywna emocjonalność: z jaką siłą przeżywasz entuzjazm i radość
• Poszukiwanie wrażeń: jaka dawka bodźców jest dla Ciebie komfortowa
• Poziom aktywności: tempo, w jakim żyjesz na co dzień

Można mieć wysoki wynik w jednym składniku i niski w drugim. Bywają towarzyscy introwertycy: lubią spędzać czas ze znajomymi, ale szybko schodzi z nich powietrze i potem muszą pobyć sami. Bywają też cisi ekstrawertycy, którzy nie garną się do dużych grup, choć kontakt z ludźmi dodaje im sił.

Ambiwersja: większość z nas jest gdzieś pośrodku

Wiedziałeś, że czyści introwertycy i czyści ekstrawertycy to mniejszość? Psycholog Adam Grant z Wharton School szacuje, że dwie trzecie ludzi to ambiwertycy, czyli osoby z okolic środka skali.

Ambiwersja rzadziej trafia na okładki książek, a badania sugerują, że bywa przewagą. Grant (2013) opublikował w Psychological Science analizę, z której wynika, że najskuteczniejsi handlowcy to wcale nie ekstrawertycy, tylko właśnie ambiwertycy. Potrafią zbudować kontakt i zarazić entuzjazmem (strona ekstrawertyczna), ale też słuchać i dopasować się do klienta (strona introwertyczna).

A gdzie jesteś Ty? Piątkowy wieczór ze znajomymi w knajpie Cię ładuje, czy jednak piątek z książką na kanapie brzmi lepiej? I co, jeśli szczera odpowiedź brzmi: "zależy, jaki miałem tydzień"?

Jak introwersja i ekstrawersja wpływają na pracę

Większość miejsc pracy zaprojektowano głównie pod ekstrawertyków. Open space, burze mózgów, eventy networkingowe, wyjazdy integracyjne. Dla introwertyka to codzienna dawka zmęczenia, której nikt nie traktuje poważnie, bo przecież "nic się nie stało, po prostu byliśmy razem na lunchu".

Tymczasem jedni i drudzy wnoszą do zespołu rzeczy różne, ale tak samo potrzebne:

Przykład z życia. Marek prowadził pięcioosobowy zespół programistów i był introwertykiem. Przełożony narzekał, że "za mało komunikuje" i "jest mało widoczny". A jednocześnie ten zespół miał najniższą rotację w całej firmie. Dlaczego? Marek nie musiał być głośny. Słuchał, dawał ludziom przestrzeń i rozwiązywał problemy w spokojnych rozmowach w cztery oczy, zanim zdążyły urosnąć do rozmiarów kryzysu. Jego styl przywództwa nie był gorszy. Był inny.

Mity, z którymi lepiej się pożegnać

"Introwertycy nie lubią ludzi"

Lubią. Potrzebują ich tylko mniej naraz i wolą kilka głębokich relacji od szerokiego kręgu znajomych.

"Ekstrawertycy są powierzchowni"

Nie są. Energia do kontaktów z ludźmi nie wyklucza ani głębokiego myślenia, ani prawdziwych więzi. Oni po prostu inaczej przetwarzają informacje: często myślą na głos i układają sobie pomysły dopiero w trakcie rozmowy. To, co dla introwertyka wygląda na chaotyczne gadanie bez planu, dla ekstrawertyka jest po prostu procesem myślowym wypuszczonym na zewnątrz.

"Introwertyk może się nauczyć bycia ekstrawertykiem"

Zachowań ekstrawertycznych da się nauczyć, tylko że to nie zmieni dynamiki Twojej energii. Za długotrwałe udawanie płaci się rachunek: badania Little'a (2008) pokazały, że introwertycy, którzy stale grają ekstrawertyczną rolę, zgłaszają wyższy poziom wyczerpania i niższą satysfakcję z życia.

"Ekstrawertycy zawsze wygrywają"

Bill Gates, Warren Buffett, J.K. Rowling - wszyscy określają się jako introwertycy. Przewaga ekstrawertyków istnieje, ale jest mniejsza, niż się większości wydaje, i mocno zależy od kontekstu. W czasach pracy zdalnej i komunikacji cyfrowej szala się przesuwa.

Jak żyć w zgodzie ze swoim miejscem na skali

Celem nie jest stać się bardziej introwertycznym ani bardziej ekstrawertycznym. Celem jest wiedzieć, gdzie stoisz, i dopasować otoczenie do siebie, zamiast siebie do otoczenia.

Jeśli ciągnie Cię w stronę introwersji:

• Wpisz do kalendarza "bloki ciszy", czyli czas bez spotkań i bez rozmów.
• Na spotkania przygotuj się wcześniej na piśmie. Twoje pomysły są dobre, potrzebują tylko chwili, żeby dojrzeć.
• Praca zdalna, własny pokój, elastyczne godziny: szukaj środowiska, które szanuje Twoją potrzebę skupienia.
• Potrzebujesz całego dnia, żeby dojść do siebie po weselu albo firmowej imprezie? To nie jest powód do wyrzutów sumienia, tylko normalna reakcja układu nerwowego.

Jeśli bliżej Ci do ekstrawersji:

• Nie każdy ma taką samą potrzebę kontaktu jak Ty. Kolega, który odmawia wspólnego lunchu, nie odrzuca Ciebie, tylko potrzebuje ciszy.
• Poćwicz słuchanie. Twoja skłonność do mówienia i dzielenia się jest cenna, ale czasem najbardziej pomocne, co możesz zrobić, to milczeć.
• Pracujesz z domu? Zadbaj o kontakty społeczne poza pracą, bo w domowym biurze łatwo je stracić z oczu.

Ekstrawersja w związkach

Klasyczne pytanie: która para działa najlepiej, dwoje introwertyków, dwoje ekstrawertyków czy mieszanka? Badania nie dają jednoznacznej odpowiedzi, ale sugerują, że wzajemne zrozumienie i szacunek dla różnic znaczą więcej niż podobny poziom ekstrawersji (Weidmann et al., 2017).

Kłopot zaczyna się wtedy, kiedy jedno bierze potrzeby drugiego do siebie. Ekstrawertyk myśli, że introwertyczna partnerka go nie kocha, bo nie chce iść na imprezę. Introwertyczka myśli, że ekstrawertyczny partner jej nie szanuje, bo nigdy nie zostawia jej przestrzeni. Rozwiązaniem nie jest kompromis w połowie drogi, tylko przyjęcie do wiadomości, że potrzebujecie różnych rzeczy, i znalezienie sposobu, żeby zaspokoić jedno i drugie.

Sprawdź, gdzie jesteś

Ekstrawersja to tylko jeden z pięciu wymiarów modelu Big Five. Na pełny profil składają się jeszcze otwartość na doświadczenia, sumienność, ugodowość i stabilność emocjonalna. Dopiero wszystkie razem dają sensowny obraz. Chcesz zobaczyć swój? Test osobowości Big Five pokaże Ci wynik na wszystkich pięciu skalach, a trafność potrafi zaskoczyć.