24 karaktersterktes: wat maakt jou sterk?

Wat hebben een moedige brandweerman, een geduldige leerkracht en een vindingrijke programmeur met elkaar gemeen? Op het eerste gezicht niets. De psychologen Martin Seligman en Christopher Peterson zouden daar anders over denken. Na drie jaar onderzoek met tientallen wetenschappers uit de hele wereld kwamen ze uit op een classificatie van 24 karaktersterktes die in alle culturen, historische periodes en beroepen terugkomen. Die classificatie, gepubliceerd in 2004, werd een van de hoekstenen van de positieve psychologie.

Waarom sterke punten en niet zwakke?

De traditionele psychologie heeft zich het grootste deel van haar geschiedenis beziggehouden met wat er mis is met mensen. Depressie, angst, persoonlijkheidsstoornissen. Seligman en Peterson stelden een andere vraag: wat is er goed aan mensen? Wat maakt een goed leven goed? Hun antwoord was deze classificatie.

Een studie van Park, Peterson en Seligman (2004) onder ruim 117.000 respondenten uit 54 landen leverde een verrassend feit op: de rangorde van de meest voorkomende karaktersterktes lijkt van cultuur tot cultuur opvallend veel op elkaar. Goedhartigheid, billijkheid, eerlijkheid en dankbaarheid stonden overal bovenaan, ongeacht het continent.

Wat zegt ons dat? Karaktersterktes zijn geen cultureel bedachte constructies. Het zijn diep menselijke eigenschappen die we allemaal delen, alleen in andere verhoudingen en met een andere volgorde van belangrijkheid.

6 deugden en 24 sterktes

Seligman en Peterson brachten de 24 sterktes onder in zes overkoepelende deugden. Elke deugd staat voor één domein van het menselijk karakter en bevat drie tot vijf concrete sterktes.

Hoe karaktersterktes in de praktijk werken

Misschien denk je nu: “Mooi lijstje, maar wat heb ik eraan?” Twee concrete voorbeelden.

Thomas werkt als projectmanager bij een technologiebedrijf. Zijn top 5 bestaat uit volharding, onderscheidingsvermogen, billijkheid, teamgeest en voorzichtigheid. Zie je het patroon? Zijn profiel is ideaal om projecten te leiden. Hij maakt dingen af, beslist rationeel, behandelt mensen eerlijk en vermijdt onnodige risico's. Toen hij de kans kreeg om over te stappen naar een creatieve functie bij een reclamebureau, sloeg hij die af. Niet omdat hij niet creatief kan zijn, maar omdat hij begreep dat zijn sterke punten hem van nature een andere kant op wijzen.

Sanne is leerkracht in het basisonderwijs. Haar top 5: goedhartigheid, humor, nieuwsgierigheid, levenslust en liefde. Met die sterktes creëert ze een klas waarin kinderen zich veilig voelen en waarin leren leuk is. Toen haar directeur haar naar een administratieve functie wilde schuiven, wist Sanne binnen een maand dat het niets voor haar was. Ze miste het contact met de kinderen, de ruimte voor humor en spontaniteit.

Kernsterktes

Ieder van ons bezit alle 24 karaktersterktes. Maar sommige zijn duidelijker aanwezig, natuurlijker en authentieker. Dat zijn je kernsterktes, en meestal heb je er 3 tot 7.

Hoe herken je ze? Seligman formuleerde drie criteria:

1. Een gevoel van authenticiteit: als je de sterkte gebruikt, voel je je “echt jezelf”. Niet alsof je een rol speelt.
2. Energie in plaats van uitputting: een kernsterkte gebruiken laadt je op in plaats van dat het je leegtrekt. Na een activiteit waarin je hem inzet, voel je je beter, niet slechter.
3. Een natuurlijke neiging: je hoeft er niets voor te forceren. De sterkte duikt spontaan op in verschillende delen van je leven.

Denk er even over na: welke bezigheden geven je energie? Wanneer voel je je het meest jezelf? Op die momenten gebruik je hoogstwaarschijnlijk je kernsterktes.

Wat onderzoek zegt over sterke punten en geluk

Studies laten consistent zien dat mensen die hun kernsterktes kennen en regelmatig gebruiken, tevredener zijn over hun leven. Een studie van Seligman, Steen, Park en Peterson (2005) toonde aan dat een simpele oefening, waarbij deelnemers een week lang bewust een van hun sterkste punten op een nieuwe manier inzetten, leidde tot meer geluk en minder depressieve klachten. Het effect hield nog zes maanden na afloop van de studie aan.

Dat is een opmerkelijk resultaat. Eén week bewust met je sterke punten werken kan je welbevinden een half jaar lang beïnvloeden.

Sterke punten zijn geen talenten

Een belangrijk onderscheid: karaktersterktes zijn niet hetzelfde als talenten of vaardigheden. Een talent voor wiskunde of een muzikaal gehoor zijn aangeboren vermogens. Vaardigheden leer je door te oefenen. Karaktersterktes zijn morele eigenschappen die bepalen wie je bent.

Nog een verschil: talenten kunnen vervagen (sportprestaties gaan met de jaren achteruit), maar karaktersterktes kunnen een heel leven lang dieper worden. Een zeventigjarige kan wijzer, goedhartiger en dankbaarder zijn dan ooit.

De meest en minst voorkomende sterktes

Wereldwijde gegevens uit dit onderzoek laten een interessant patroon zien. De sterktes die het vaakst worden gerapporteerd (en dus in de top 5 van respondenten staan) zijn:

1. Goedhartigheid
2. Billijkheid
3. Eerlijkheid
4. Onderscheidingsvermogen
5. Dankbaarheid

Het minst vaak komen voorzichtigheid, zelfbeheersing en bescheidenheid bovenaan te staan. Dat betekent niet dat ze minder waard zijn. Integendeel: juist doordat ze zeldzaam zijn, zijn ze extra kostbaar in situaties waarin ze ontbreken.

Zo ontdek je je eigen sterke punten

Er zijn meerdere manieren. Je kunt terugdenken aan momenten waarop je je op je best en het meest jezelf voelde. Je kunt de mensen die je het beste kennen vragen wat ze het meest in je waarderen. Of je doet de test karaktersterktes, die je een complete rangorde geeft van alle 24 sterktes, van je meest uitgesproken tot je minst ontwikkelde.

Welke weg je ook kiest, één ding staat vast: als je je eigen karaktersterktes kent, verandert dat de manier waarop je naar je werk, je relaties en je dagelijkse keuzes kijkt. Niet omdat je een ander mens wordt. Maar omdat je eindelijk weet wie je al bent.