Jak znaleźć swój styl DISC (i dlaczego ludzie obstawiają źle)

Tomek był pewny swojej litery, zanim jeszcze otworzył pierwsze pytanie. Decyduje szybko, długich narad nie znosi, a na spotkaniu odzywa się zwykle pierwszy. Jasne D.

Test wyszedł mu inaczej. Najwyżej skończył Wpływ, tuż za nim Stałość, a Dominacja dopiero trzecia w kolejności. Pierwsza reakcja była taka, że test jest zepsuty.

Kiedy jednak przeszedł po kolei to, na czym opierał swoją ocenę, zaczęło się to układać w całość. Szybkość, którą bierze za zdecydowanie, jest głównie ochotą, żeby omówić rzecz od razu i na głos. Na naradzie odzywa się pierwszy dlatego, że cisza w sali jest dla niego nieprzyjemna. A kiedy trzeba kogoś przegłosować, zwykle zostawia to komuś innemu.

Ocena własnego stylu wygląda na łatwe zadanie. Haczyk polega na tym, że o sobie sądzimy po zamiarach, podczas gdy DISC opisuje zachowanie, które widać po Tobie z zewnątrz. Między jednym a drugim bywa większa przepaść, niż się spodziewasz.

Dlaczego samoocena tak często się mija

Porównujesz się z ludźmi, których masz wokół siebie

Kiedy w kwestionariuszu odpowiadasz, że działasz szybko, nie masz w głowie miary bezwzględnej. Masz w głowie ludzi, z którymi siedzisz w biurze.

Psychologowie Steven Heine, Darrin Lehman, Kaiping Peng i Joseph Greenholtz zwrócili uwagę na ten mechanizm w 2002 roku pod nazwą efekt grupy odniesienia. Na subiektywnych skalach ludzie automatycznie mierzą się z otoczeniem, w którym żyją. Pokazywali to na porównywaniu kultur, tyle że ta sama pułapka czeka też wewnątrz jednego zespołu.

Księgowa, która pracuje wśród analityków, czuje się tą szybką i przebojową. Ta sama kobieta w dziale handlowym odpowiadałaby na te same pytania inaczej, bo mierzyłaby się z ludźmi, którzy dzwonią do klienta, zanim doczytają zadanie. Nie zmieniłaby się ona, tylko miara.

Czytasz opis, który chciałbyś mieć

Opisy stylów są pisane tak, żeby żaden z nich nie wyglądał na wadę. Mimo to większość ludzi jednego z nich pragnie bardziej niż pozostałych. W środowisku pracy jest to zwykle D, bo słowa takie jak zdecydowanie, ciąg do celu czy odpowiedzialność za wynik brzmią w życiorysie lepiej niż cierpliwość. Kto chce widzieć siebie w stylu D, czyta opis przez swoje dobre dni i przytakuje.

Spróbuj teraz odpowiedzieć szczerze: ile z tego, co powiedziałbyś na głos o swoim zachowaniu, opisuje to, jak naprawdę się zachowujesz, a ile to, jak zachowywać się chcesz?

Wypełniasz to w jednej roli

Zachowanie da się dopasować i większość ludzi robi to w pracy tak długo, aż wyuczona wersja zaczyna im się wydawać naturalna. Technik serwisowy, który w domu z nikim się nie spiera, w pracy przez dziesięć lat z rzędu potrafi twardo targować się o terminy, bo inaczej nikt by ich nie dotrzymał.

Wynikiem jest styl, który masz wyćwiczony, a nie ten, który kosztuje Cię najmniej energii. Rozwiązaniem nie jest wypełnić test dwa razy i liczyć na to, że liczby gdzieś się spotkają. Wystarczy z góry wybrać jedno środowisko i przez cały czas odpowiadać za nie.

Co kwestionariusz potrafi, a czego nie

Kwestionariusz nie naprawi tego, jak siebie widzisz. Umie za to jedną użyteczną rzecz: nie pyta Cię o literę, tylko o konkretne sytuacje. Ocena rozpada się dzięki temu na dziesiątki drobnych rozstrzygnięć, przy których obraz siebie utrzymuje się gorzej niż przy jednym pytaniu „jaki jestem".

Nasz test DISC ma 32 pytania, po osiem na każdy styl, a odpowiada się na pięciostopniowej skali. Każdy styl dostaje własną liczbę od zera do stu, więc nie wypada z tego jedna etykieta, tylko cztery wartości obok siebie. Skąd wzięły się cztery style i gdzie model się kończy, streszcza tekst o tym, czym jest DISC.

Żeby wynik był coś wart, opłaca się przypilnować kilku rzeczy:

• Odpowiadaj według ostatniego miesiąca, a nie według swoich najlepszych dni.
• Trzymaj się jednego środowiska. Najczęściej sens ma praca, bo to dla niej model powstał.
• Nad pozycją nie zastanawiaj się dłużej niż kilka sekund; pierwsza odpowiedź bywa trafniejsza niż ta wyargumentowana.
• Nie próbuj zgadywać, co dane pytanie mierzy. Właśnie dlatego pozycje w teście są wymieszane.

Drugie źródło, o którym się zapomina

Psycholożka Simine Vazire w 2010 roku porównywała, kto trafniej ocenia charakter człowieka: on sam czy jego otoczenie. Odpowiedź zależy od tego, o jaką cechę chodzi. Przy sprawach wewnętrznych, takich jak lękliwość, najtrafniejszy jest sam człowiek. Przy cechach, które podlegają ocenie, na przykład przy intelekcie, trafniej obstawiali znajomi. A przy ekstrawersji, czyli przy tym, co po człowieku widać, obie strony były mniej więcej równie trafne.

Dla DISC płynie z tego dość praktyczny wniosek. Model opisuje zachowanie na powierzchni, więc opinia współpracownika nie jest samym wrażeniem, tylko pełnoprawnym materiałem.

Nie pytaj jednak „jaki myślisz, że mam styl". Większość ludzi nie wie, o co chodzi, i odpowie tak, żeby Cię nie zdenerwować. Pytaj o rzeczy konkretne:

• Kiedy wysyłam Ci wiadomość, jest raczej zwięzła czy rozgadana?
• Co słyszysz ode mnie częściej: kiedy to będzie gotowe czy co na to mówią inni?
• Kiedy ostatnio Cię zatrzymałem? A kiedy przeciwnie, przewalcowałem?
• Co powinienem przestać robić, żeby lepiej Ci się ze mną pracowało?

Zapytaj dwie osoby z różnych środowisk, najlepiej współpracownika i kogoś z rodziny. Kiedy się zgodzą, masz odpowiedź. Kiedy się rozejdą, dowiedziałeś się czegoś jeszcze cenniejszego, mianowicie że Twoje zachowanie wyraźnie różni się między tymi dwoma światami.

Trzecie źródło: Twój własny ślad

Zachowanie zostawia po sobie zapis, który przeczytasz nawet bez cudzej pomocy. Otwórz pocztę wysłaną i przejrzyj ostatnie dwadzieścia służbowych wiadomości. Jak są długie? Zaczynają się od wniosku czy od kontekstu? A kiedy trzeba było coś załatwić, napisałeś czy podniosłeś słuchawkę?

Drugi zapis to kalendarz. Ile z minionego tygodnia spędziłeś z ludźmi, a ile sam nad pracą, do której nikt Ci się nie wtrącał? Kto od razu zwołuje spotkania, zachowuje się inaczej niż ten, kto woli wysłać dokument i poczekać na uwagi.

Ostatnim śladem jest zmęczenie. Który dzień wyżął Cię bardziej: ten z siedmioma rozmowami czy ten spędzony samotnie nad tabelką? Zachowanie, które kosztuje Cię najmniej energii, bywa tym, w którym ostatecznie wychodzi Ci najwyższa liczba.

Jak przeczytać wynik

Wynikiem nie są litery, tylko cztery liczby, a różnice między nimi mówią więcej niż ich kolejność. Najwyższy styl jest główny. Jeśli drugi w kolejności jest do piętnastu punktów pod nim, liczy się jako uzupełniający i razem dają jeden z szesnastu archetypów; poszczególne pary rozkłada na części przegląd profili kombinowanych.

Wyrównany profil, w którym wszystkie cztery liczby leżą blisko siebie, nie jest zepsutym pomiarem. Zwykle należy do kogoś, kto dopasuje się do niemal każdej sytuacji, tyle że za cenę tego, że otoczenie gorzej przewiduje, czego się po nim spodziewać.

Najniższa liczba bywa przy tym równie użyteczna jak najwyższa. Nie wskazuje błędu do poprawy, raczej sytuacje, w których każdy krok kosztuje Cię więcej siły niż kogokolwiek innego w sali. Kto ma najniżej Sumienność, nie pracuje byle jak, tylko kontrola szczegółów wyczerpuje go szybciej niż samo zadanie.

A potem jest jeszcze trwałość. DISC opisuje zachowanie, a to zmienia się razem z otoczeniem, więc po roku w innej roli wynik może wyglądać inaczej. To nie porażka testu, to właściwość tego, co mierzy. Tym model różni się od typologii celujących w trwalsze preferencje myślenia, co pokazuje porównanie DISC i 16 typów osobowości. Porównanie z innymi traktuj w obu przypadkach jako orientacyjne, a nie jako normę.

Kiedy będziesz mieć wynik na ekranie, zrób z nim jedną próbę. Przeczytaj opis swojego stylu na głos komuś, kto pracuje z Tobą codziennie, i do końca nic nie komentuj. Kiedy ta osoba zaśmieje się dokładnie przy zdaniu, które wydało Ci się przesadzone, wiesz o sobie więcej niż po drugim wypełnieniu kwestionariusza.